Page 12 - OnzeTaal_juni2020_HR
P. 12
Multatuli was niet alleen een
van de grootste schrijvers van
de negentiende eeuw, hij had
ook de meest uitgesproken
ideeën over taal: over modieuze
taal, plechtstatige schrijftaal en
rare spellingregels.
MARC VAN OOSTENDORP
“Ik heb een neefje
die spelfouten maakt”
Multatuli over taal
iet te tellen waren de klachten van de luiheid: “Zo’n Bilderdyk kon makkelijker wat verzen
schrijver Multatuli (Eduard Douwes Dekker, lymen, dan zich jaren te oefenen tot het schrijven van
1820-1887) over hoe moeizaam hij schreef, één waar woord.”
N en hoezeer het schrijven hem tegenstond.
“Eén bladzy die gedrukt worden moet, kost me soms NAUWKEURIG
dagen, en meer”, klaagde hij in een brief aan een vriend. Behalve aan luie schrijvers ergerde Multatuli zich net
Aan een andere vriend bekende hij: “Ik ben beu van zo goed aan luie lezers. Goed lezen vereiste evenzeer
schryvery. Ik timmer liever.” “Een schrijver”, aldus inspanning en daartoe waren de meeste mensen niet in
ONZE TAAL 2020 — 6 Multatuli de grootste schrijver van Nederland. in zijn brieven. Als men lezen kon, zou men ontdekken
staat of niet bereid. “Oh, als men lezen kon!”, schreef
Thomas Mann, “is iemand voor wie het schrijven moei-
lijker is dan voor alle andere mensen.” Zo bezien was
hij meer dan eens, zowel in zijn gepubliceerde werk als
Wat was er zo lastig? Multatuli vond dat je als schrij-
wat een knoeiers de meeste schrijvers waren. Als men
lezen kon, zou men zich inspannen om het werk van,
ver ieder woord nauwkeurig moest wikken: drukte het
wel precies uit wat je wilde zeggen, namelijk de waar-
bijvoorbeeld, Multatuli beter te doorgronden. Een ware
heid? Zijn kritiek op andere schrijvers – en hij had op
voor alle andere mensen.
bijna alle andere schrijvers kritiek – was dat zij zich te
gemakkelijk overgaven aan clichés, “frasen”. De in zijn lezer was iemand voor wie het lezen moeilijker was dan
In het algemeen was Multatuli niet bepaald beschei-
tijd nog veelgeprezen dichter Willem Bilderdijk (1756- den – hij vond hoogmoed een deugd –, maar dat hij zelf
12 1831) verweet hij in een vlammend pamflet bijvoorbeeld een van de beste schrijvers is die ooit Nederlands heb-
