Page 14 - OnzeTaal_juni2020_HR

Als iemand in de negentiende eeuw
gaat wandelen met zijn ‘rotting’, doet
hij dat niet met bederfelijke waar,

maar met een stok. Over verrassende
woordbetekenissen in de boeken
van toen.

BERTHOLD VAN MARIS

Er staat niet

wat er staat

Valse vrienden uit de negentiende eeuw

ls je een tekst uit de negentiende eeuw leest, een misverstand. Peul (ook wel peluw) betekent hier een
zijn er soms woorden die je op het verkeerde ‘kussen’. De borsten zijn dus donzige kussens. En weg is
been zetten, omdat ze nu iets anders beteke- die vreemde beeldspraak.
A nen dan toen. In een erotisch gedichtje van
Jacob van Lennep (1802-1868), ‘Aan een roosje’, lijkt de WELLUST
dichter een wel erg vreemd beeld te gebruiken om de Zo gaat het vaak in teksten van twee eeuwen geleden. Er
borsten van een mooi meisje te beschrijven. Er bevindt zijn een heleboel woorden die toen een andere betekenis
zich een roos tussen haar borsten. De dichter is jaloers hadden, of een andere betekenisnuance.
ONZE TAAL 2020 — 6 Zachtgekleurde lentebloesem, Beets (1814-1903) schrijft in zijn romantische gedicht
op die roos:

Wellust had in die tijd nog niet per se de seksuele,
negatieve bijklank die het woord nu heeft. Nicolaas
Die Selindes borstjes kust,
‘Kuser’ over een vrouw dat iedereen haar “met (...) wel-
lust” bekeek. Daarmee bedoelde hij niet dat iedereen
Die zo mollig op haar boezem
Tussen donzen peulen rust!
graag zo snel mogelijk met haar uit de kleren zou willen
grote vreugde’.
Borsten als donzige peulen, dat klinkt behoorlijk mo-
En als de hoofdpersoon van de roman De lotgevallen

dern. Je zou je kunnen voorstellen dat een surrealisti- gaan, maar alleen: ‘haar aanblik verschafte iedereen
sche schilder als Dalí of Moesman een vrouw schildert van Ferdinand Huyck van Jacob van Lennep ergens ver-
14 met borsten in de vorm van peulen. Maar het is allemaal zucht dat hem een “gevoel van wellust” vervult, dan is