Page 5 - OnzeTaal_juni2020_HR

verf kwam dan de broederschap, maakte het steeds AFKORTINGENSTORM
onverdraaglijker dat iedereen maar op eigen houtje zijn Rond het midden van de eeuw krijgen oude plannen voor
woorden spelde: dat moest voortaan gelijkgeschakeld het maken van een groot woordenboek van de Neder-
worden. Wat in de zeventiende eeuw absoluut ondenk- landse taal serieus vorm. Matthias de Vries begint met
baar geweest zou zijn, werd in de negentiende eeuw een de samenstelling van het zogeheten Woordenboek der
begerenswaardig ideaal. Later in de eeuw hebben De Nederlandsche Taal (WNT). Dat het een enorm project zou
Vries en Te Winkel een verbeterde versie gemaakt van worden, was al meteen duidelijk. Maar dat het zou uit-
Siegenbeeks spelling. En het is die spelling die het tot in dijen tot het grootste woordenboek ter wereld, en dat
het midden van de twintigste eeuw uitgehouden heeft. het pas na anderhalve eeuw voltooid zou raken, namelijk
Belangrijker dan een officiële spelling was de omslag in het begin van de eenentwintigste eeuw, dat heeft
in het denken over taal. Was eeuwenlang de schrijftaal Matthias de Vries natuurlijk nooit beseft. (Zie ook het
de hoogste vorm van taal, en spreektaal slechts de ge- artikel op blz. 10 – red.)
brekkige benadering daarvan, in de negentiende eeuw Omstreeks 1860 doet zich een weinig opgemerkt
kantelt de verhouding. Meer en meer gaat men gespro- maar toch niet onbelangrijk verschijnsel voor: binnen
ken taal zien als de eigenlijke en echte taal, en geschre- ongeveer tien jaar neemt het gebruik van afkortingen
explosief toe. In de eerste helft van de negentiende eeuw
Belangrijker dan een officiële zijn afkortingen schaars en conventioneel. Maar even
voorbij het midden van de eeuw krioelt het er binnen
spelling was de omslag in het enkele jaren ineens van. Weinig hedendaagse lezers van
Multatuli’s Woutertje Pieterse beseffen dat de Halleman-
denken over taal. netjes d.z.b.f.w. (‘die zo bijzonder fatsoenlijk waren’)
meteen ook inhaken op de afkortingenstorm van die
dagen. In de twintigste eeuw zijn de afkortingen alleen ONZE TAAL 2020 — 6
maar talrijker geworden, maar ze waren al ‘booming’
ven taal louter als de papieren weergave daarvan. Onder kort na het midden van de negentiende eeuw.
anderen Taco Roorda, een professor in oosterse talen, Wat later in de eeuw, rond 1875, begint er een nieuwe
speelde daarbij een voortrekkersrol. Toen Roorda stelde discussie over spelling. De taalkundige Roeland Anthonie
dat spreken primair is en schrijven secundair, werd dat Kollewijn spant zich in voor een spelling die beter aan-
aanvankelijk gezien als revolutionair. Maar voor het ein- sluit bij de gesproken taal. Dus mens en vis in plaats
de van de eeuw was het een algemeen aanvaard inzicht. van mensch en visch; geen kolen (brandstof) en koolen  5