Page 26 - OnzeTaal_febmrt2019_HR

GEBAREN MET JE BABY
Steeds meer ouders gebruiken in het eerste levensjaar
van hun horende kind zogenoemde babygebaren. Cras-
born: “We weten uit onderzoek dat de woordenschat van
een negen maanden oude zuigeling al aanzienlijk is,
maar dat hij alleen zelf nog niet praat. De articulatie
rijpt wat langzamer. Maar manuele articulatie, oftewel
taalproductie met je handen, is sneller. Er zijn nu ouders
die met verbazing zien hoe hun kind van zes maanden al
woordjes kan gebaren, en met twaalf maanden hele zin-
netjes. En dat terwijl kinderen meestal pas met een jaar
hun eerste woordje kunnen zeggen.”
Hoewel er nog weinig wetenschappelijk bewijs is dat
jong aangeleerde gebaren de latere taalontwikkeling be-
vorderen, noemt Crasborn de effecten indrukwekkend,
omdat kinderen zich vroeger kunnen uiten. En dat
neemt soms behoorlijk wat frustratie weg bij jonge taal-
gebruikers die willen laten weten wat ze willen. Boven-
dien wordt zo de basis gelegd voor gebarentaal op het
kinderdagverblijf en later de basisschool.
Voor een dvd-serie die ontwikkeld werd om peuters te
laten kennismaken met gebarentaal, onderzocht Cras-
borns collega Ellen Ormel hoe gebaren gebruikt worden
in kinderdagverblijven. Die pakken positief uit: alle kin-
deren werden er expressiever en vrolijker van. Volgens PLAATJES IN DE LUCHT
Crasborn komt dat doordat gebarentaal meer manieren Volgens Crasborn komt dit doordat gebarentaalsprekers
aanreikt om te communiceren. Er zit bijvoorbeeld veel alles uit de kast trekken om te communiceren. “Als jij in
meer mimiek in gebarentaal dan in gesproken taal. China op de markt staat en de marktkoopman spreekt
“Als je willekeurige screenshots maakt uit opnames geen Engels, dan probeer je het met handen en voeten.
van gebaarders, dan zie je een palet aan emoties in hun Doven doen dat ook, alleen hebben zij meer gereed-
gezicht. Dat is eigenlijk grammatica: een frons in de schappen om in te zetten. Ze zijn bijvoorbeeld gewend
wenkbrauwen maakt de zin bijvoorbeeld vragend. En je hun handen te gebruiken en plaatjes in de lucht te teke-
moet elkaar steeds aankijken tijdens het luisteren en nen. Bovendien hebben doven levenslange ervaring met
praten. Die aandacht die nodig is, is nuttig voor alle communiceren in moeilijke situaties, zoals met hun
kinderen.” horende ouders.”
Bij het gebaren over de grens kies je bovendien voor
GEBAREN OVER DE GRENS de meest beeldende gebaren, zegt Crasborn. “Als je kunt
Andere landen doen het beter. Hoewel bijvoorbeeld kiezen tussen het Nederlandse en het Amerikaanse ge-
Amerikanen bekendstaan om hun gebrekkige kennis baar voor ‘vakantie’, dan kies je voor het laatste: dat
van andere talen dan het Engels, lopen ze voorop in ge- gebaar ziet eruit als ‘niks doen’ – wat beeldender is dan
barentaalonderwijs. Op veel scholen is American Sign tegen je kin tikken, zoals in Nederland gebeurt.” Dat
Language (ASL) een keuzevak. Op televisie worden pers- principe zorgt ervoor dat gebaren wereldwijd soms ook
conferenties standaard getolkt voor doven. Dergelijke sterk op elkaar lijken. Zoals het gebaar voor ‘Facebook’,
ontwikkelingen zouden ook veel impact kunnen hebben dat je in Nederland maakt door een boek open te klap-
op de status van gebarentaal in Nederland. pen voor je gezicht. “Het is heel waarschijnlijk dat
In veel andere landen, waaronder België, is gebaren- mensen op verschillende plekken op de wereld datzelfde
taal ook al erkend, maar in Nederland is dat nog altijd gebaar hebben bedacht, en dat sommige gebaren het-
niet wettelijk geregeld. Een wetsvoorstel dat in 2016 ge- zelfde kunnen zijn in Shanghai en Nijmegen.” 
daan is, wordt momenteel herzien naar aanleiding van
opmerkingen van de Raad van State. En pas als dat voor-
stel herzien is, kan het opnieuw worden ingediend in de
Tweede Kamer.
Crasborn zit dus niet bepaald stil, en dan hebben we ANTWOORDEN TAALTEST
het nog niet eens gehad over het onderzoek dat hij mo- (zie pagina 13)
menteel uitvoert met een aantal promovendi. Dat richt
zich op de manier waarop Nederlandse gebarentaal- A. Spelling C. Zoek de fouten
sprekers communiceren met Chinezen en Belgen. 1. c. 24-urig 1. van kinds af aan,
ONZE TAAL 2019 — 2/3 hun gebaren kunnen ondersteunen met liplezen. Tussen B. Woordenschat 2. bevroedde, Antarctica,
coûte que coûte,
2. b. saucijzenbroodje
De verwachting is dat Nederlandse en Vlaamse doven

het makkelijkst met elkaar communiceren, omdat die
3. b. syfilis
meteorologische.
gestationeerd.
een Nederlander en een Chinees zijn er grotere commu-
1. b. optocht
nicatiebarrières. Niet alleen doordat ze geen gezamen-
2. a. kniezen
lijke gesproken taal hebben, maar ook door de cultuur-
D. Extra
3. a. betoverend
Het glas op bladzijde 13
verschillen. De theeceremonie in China is bijvoorbeeld
is een roemer.
heel anders dan die in Nederland, en dat levert ver-
schillende gebaren voor ‘thee’ op. En toch kunnen een
Nederlandse en Chinese gebaarder makkelijker met Meer uitleg over de spelling van 24-urig en talloze
elkaar communiceren dan gebruikers van de gesproken andere woorden vindt u op onzetaal.nl/taaladvies.
26 Nederlandse en Chinese taal.