Page 28 - OnzeTaal_febmrt2019_HR
P. 28
DICHTPLAATSEN INGMAR HEYTZE
Dichter Ingmar Heytze over stijlfiguren, of ‘dichtplaatsen’, zoals hij ze ook wel noemt.
De optionele wijs
en gedicht is het meest ‘mogelijke’ genre dat er ‘Verzoek’: “Je kunt komen / maar ook het tegendeel is
bestaat: in een gedicht mag (bijna) alles en moet mogelijk: / gaan. Er gaapt opeens zo’n mooi, dromerig
E (bijna) niets. In een gedicht dat gebruikmaakt van verschil / tussen die woorden. Blauw / als koolzaad – dat
de optionele wijs, wordt iets daarvan ook aan de lezer in werkelijkheid natuurlijk geel is. // Maar ik vind ‘in
doorgegeven: de dichter reikt hem een mogelijkheid aan. werkelijkheid’ soms zo hebberig. / Kan er voor één keer
Natuurlijk is dat zelden zuivere koffie. Vasalis laat zich niet een flauw glimlachje krullen om een snavel / en dan
een stel huiveringwekkende opties aanprijzen in ‘De drie keer vliegen om een maan die schuchter doet / als
Dood’: “De Dood wees mij op kleine, interessante din- een tenger meisje?”
gen: / dit is een spijker – zei de Dood – en dit is een touw. Enfin: u kunt als lezer van alles, maar het is niet altijd
(…) // Hij wees mij alles: dranken, pillen, / pistolen, gas- een goed idee. Soms keert de dichter het om en begint te
kraan, steile daken, / een bad, een scheermes, een wit klagen dat hij een mogelijkheid aanreikt die niet wordt
laken / ‘zomaar’ – voor als ik eens zou willen / de dood.” benut, zoals Han G. Hoekstra in ‘De ceder’, zijn onver-
Meer omfloerst, maar niet minder verontrustend, woestbare evergreen: “Ik heb een ceder in mijn tuin
dicht Frank Koenegracht in ‘Boekhandel Kooyker’: “Je geplant / gij kunt hem zien, gij schijnt het niet te wil-
kunt lang rukken onder een deken, / wachten onder len.” Oneerbiedige vertaling: ik rij dus helemaal naar
water / of blijven wonen bij je moeder / maar vroeger of het tuincentrum heen en weer, ik spit en sjouw me een
later // moet je opduiken en constateren: / daar gaan de breuk zodat jij ook eens een mooi stuk flora kan zien, en
heren / onder een gelinieerde hemel, / hun gegevens in dan kijk je niet eens. Lees voor “ceder” natuurlijk ook
een map.” ‘gedicht’ – er staat immers nooit wat er staat. Maar dat
Wouter Godijn laat de ‘jij’ in een gedicht zo ongeveer kun je wel raden.
wegzweven in de mogelijkheden van taal en wereld, in
TAALPUZZEL
1
SAMENSTELLING: RUTGER KIEZEBRINK
2
3
ul in deze ruitpuzzel per 1. 10 ; 2. voorloper van de
18
V omschrijving één woord, EU; 3. erfelijkheidsdrager; 4
naam, letter of afkorting in. Bij 4. ontkennend woord; 5
elk woord in de bovenste helft 5. (iemand met) groot ta- 6
van de ruit moeten dezelfde let- lent; 6. bemesten; 7. zo kan 7
ters gebruikt worden als in het het uit de klauwen lopen;
woord erboven, plus één extra; 8. jammerend; 9. wijnstok- 8
de onderlinge volgorde mag ver- ken; 10. unificatie; 11. ado- 9
anderen. In de onderste helft ratie; 12. luchtverplaatsin- 10
verdwijnt er juist per woord een gen op grote hoogte;
letter. 13. onderdrukker; 14. uit- 11
Wilt u kans maken op de spraak; 15. alm; 16. wil niet; 12
maandprijs, het spel WoordZoe- 17. pronk- en vechtgereed- 13 14
ONZE TAAL 2019 — 2/3 e-mail naar puzzel@onzetaal.nl sen plaatsen; 20. verheven 15 16 17 18
ker, stuur dan voor 10 maart
schap bij herten; 18. baby-
verblijf; 19. verbinding tus-
de eenentwintig woorden per
of per post naar Raamweg 1a,
óf amicaal voornaamwoord;
2596 HL Den Haag (o.v.v. ‘Taal-
21. één procent van een ons
puzzel februari/maart 2019’).
De oplossing van de vervangpuzzel uit het januarinummer was Voorleesdagen.
(Het woord voordeeldagen paste ook, maar dat was geen specifiek evenement 19 20
voor januari.) De winnaar is Coen Bos uit Boxmeer. 21
28
