Page 21 - OnzeTaal_febmrt2019_HR

BAROK daarvoor. Zeg nou onmiddellijk wat je denkt!’ Soms
U hebt een voorkeur voor Franse schrijvers van het fin komen we dan op het goede woord, in dit geval kribbig.”
de siècle die een exuberante stijl hadden. In hoeverre In Laatste schooldag uit 1994 gebruikte u het woord
heeft die voorkeur uw eigen stijl beïnvloed? spochtig. Het lijkt een combinatie van sponzig en voch-
“Ik ben nu soberder dan vroeger. In een van mijn eerste tig. Zelf bedacht?
verhalen, ‘Witte chrysanten’ uit mijn verhalenbundel “Dat zou kunnen. Mijn vader gebruikte een bijzonder
Nachtschade, is de stijl is erg bloemrijk. Ik heb weleens werkwoord als hij varens probeerde te kweken. De spo-
geprobeerd om dat verhaal te herschrijven met gematig- ren legde hij in een terracotta bakje, zodat ze zouden
der bewoordingen, maar toen viel het helemaal weg. Het
verhaal dankt zijn kracht aan die barokke taal. Er komen
zinnen in voor als: “Het mooiste van het vak:
met de juiste woorden
Ik was omgeven door een halo van licht en ik zweefde
over de huizen en er waren geen daken op de huizen
en als Asmodee kon ik in de kamers kijken en ik zag mensen typeren.”
bleke, magere vrouwen met stroblond haar, in hoge
kaplaarzen, die aan morsig ondergoed snuffelden, ik
zag de wreedheid van het echtelijk verkeren, de stie- ontkiemen. Ik herinner me dat ik als jongetje op een
keme gedachten, de hebzucht en de wraak, de kwade, ochtend met hem ging kijken hoever het was. We zagen
koortsige dromen, de masturberende mannen en een zwarte vlek in het bakje. ‘Och,’ zei mijn vader, ‘het
vrouwen en overal zag ik uitgemergelde vrouwen, is verspocht.’ Er was een zwammetje of een virusje bij
bleek en doorzichtig, wegterend en wegkwijnend, gekomen. Het woord komt trouwens ook in Knielen voor.”
maar vol gretige lust …” “Zo zijn er meer typische woorden uit mijn jeugd die
ik gebruik. Mijn vader had een gietertje met een fijn
“Veel schrijvers maken zo’n ontwikkeling door van uit- tuitje met kleine gaatjes erin. Daar kon hij tere plantjes
bundig en versierend naar sober, denk ik. Zoals Willem voorzichtig mee begieten. Hij noemde dat ‘bebroezen’.
Frederik Hermans zei: in het begin heb je zoveel taal tot Dat staat vast niet in Van Dale, maar het karakteriseert
je beschikking. Die wil je ten volle gebruiken, je maakt wel de handeling en de persoon.”
‘een spinrag van woorden’, maar je hebt maar één ver- “Dat vind ik misschien het mooiste van het vak: met
haal. Later probeer je meer te zeggen met minder. Ik de juiste woorden mensen typeren. Zoals ik gedaan heb
weef nog steeds graag verrassende beelden in mijn proza met die twee vrouwen uit Jas van belofte: minnares en
om iets zichtbaarder te maken. Maar niets mag over- echtgenote. Allebei hartstikke mooi, min of meer vrien-
bodig zijn, er moet geen woord te veel in staan.” dinnen, maar ook rivalen.” 
“De Franse invloed zie je overigens ook in de zins-
opbouw. Ik heb de neiging om zinnen met een bepaling Jas van belofte van Jan Siebelink is het Boekenweekgeschenk
te beginnen: ‘Met grote moeite liep hij …’ in plaats van van 2019. Van 23 tot en met 31 maart ontvangt u het in de
‘Hij liep … ’ Dat is heel Frans. De corrector streept dat boekwinkel bij besteding van ten minste € 12,50 aan boeken.
aan. Maar we laten het vaak zo staan. ‘Dat is jouw stijl
nu eenmaal’, zegt de redactrice met wie ik al mijn werk
heel intensief bespreek.”
Hebt u Jas van belofte ook bewust voor een heel breed Fragment uit Jas van belofte
publiek geschreven?
“Ik wilde een helder verhaal vertellen voor zo veel mo- Docent en beginnend schrijver Arthur bezoekt Edwin,
gelijk mensen. Dat betekent niet dat ik dan maar korte, een bekend auteur. Die heeft zojuist het manuscript
eenvoudige zinnetjes neerschrijf of een simpele geschie- van Arthurs eerste roman gelezen.
denis kies. Als je voortdurend heen en weer schiet in de
tijd, wordt het lastiger voor lezers. Dat heb ik vermeden. Naast de stoel lag het manuscript, een pak van
In wezen is Jas van belofte één lange herinnering. Binnen zeshonderd vel.
die herinnering is het een heel rationeel verhaal.” Edwin zei dat hij de hele nacht had door-
Nou? Zonder te veel prijs te geven: er wordt toch wel gelezen. Hij nam een klein stapeltje in de hand.
een behoorlijk beroep gedaan op de vaardigheid van Hij las hardop: ‘“Vaders gehaaste vertrek sloeg
de lezer. Die moet bijvoorbeeld de symboliek kunnen de ochtend aan diggelen; overal vlekken, spatten
duiden. en scherven licht.” Die zin had je eerst door-
“Mijn affiniteit met het decadentisme en symbolisme gestreept. Later is de doorstreping ongedaan
zal ik nooit verraden. Ook in Knielen speelt dat: religieus gemaakt.’
zijn en tegelijkertijd ontzettend naar seksualiteit ver- Edwin wreef zich vergenoegd in de handen. Hij
langen is een combinatie die in wezen heel decadent is. keek naar de dampende soep en vervolgde: ‘Op
Lezers snappen dat wel. De beleving van de zware ‘be- een zonnige ochtend vertrekt de vader. De jongen
vindelijkheid’ in dat boek is ook door heel eenvoudige kijkt hem na en begint achter hem aan te hollen.
mensen goed begrepen.” Op straat vindt hij de jas van de vader. De vader
zal nooit op zijn bestemming aankomen. Je mag
VERSPOCHT nooit meer tevreden zijn over jezelf, zolang de ONZE TAAL 2019 — 2/3
De hoofdpersoon in Jas van belofte kan als schrijver zoektocht van de jongen niet op de meest vol-
overstuur raken van een zin die niet wil lukken of een maakte wijze is verteld. Ik ga je daarbij helpen.
woord dat hij niet kan vinden. Dat overkomt u ook? Maar geef me de tijd.’ (…)
“Ik zit soms te zoeken. Zoals de Fransen zeggen: cher- Edwin stond op, zei dat Arthur nooit naar stof
cher le mot propre. Als mijn vrouw dan net binnenkomt, hoefde te zoeken. ‘Je hebt maar één verhaal. Daar
vraag ik: ‘Hoe zeg je dat nou? Wat ik zoek is niet echt zit alle materiaal.’
‘boos’, maar wel ‘geïrriteerd’, en dan een ander woord 21