Page 31 - OnzeTaal_april2020_HR

NAMEN

Chimpansee Akira

l jaren waarschuwen biologen naam heeft hij te danken aan een on-
ons, maar vooral elkáár, dat derzoeker wiens leermeester Robert
A dieren in dierentuinen en on- John Young heette. Foto: 123RF / Eric Isselee
derzoekslaboratoria géén namen moe- Maar chimpansees krijgen ook vaak
ten krijgen – en zeker geen ménsen- namen die herinneren aan het gebied
namen, zoals Diana of Diego. Want waar ze vandaan komen. Neem de be-
dan wordt de verleiding groot te den- kende gorilla Bokito, die in 2007 van-
ken dat je dat aardige dier goed be- uit zijn verblijf in Blijdorp een vrouw
grijpt. Geef ze dus nummers. aanviel nadat zij hem iets te lang
Maar het blijkt een onuitroeibare verliefd aangestaard had. Bokito is
gewoonte. Eind vorig jaar was er een genoemd naar een dorp in Kameroen,
grote publiekscampagne van het Bel- vermoedelijk omdat hij daar gevangen
gische dierenpark Pairi Daiza om een is voordat hij in West-Europese die-
naam te bedenken voor de pasgeboren rentuinen terechtkwam. van een heus Nederlands woord, een
babypanda’s. En een Japanse chim- Dieren krijgen dus vaak menselijke soortnaam. Betekenis: ‘een wat onbe-
pansee die pianomuziek meetikt met namen. Maar het omgekeerde komt schaafd type man’. Op 11 maart 2011
zijn voet, blijkt de naam Akira te dra- ook voor: mensen die naar een dier- zei iemand bijvoorbeeld: “Heb je die
gen. Dat is een Japanse voornaam, die soort vernoemd worden. Een soort nieuwe vlam van Loes gezien? Wat een
‘zonlicht’ betekent. waarvoor we diep ontzag koesteren; Bokito! Die arme Loes doet tegenwoor-
Akira is lang niet de enige aap met denk aan Arend, Wolf en Leo (Latijn dig niets anders dan aangekoekte rem-
een mensennaam. Zo loopt er ergens voor ‘leeuw’). Hoewel de naam van een sporen uit zijn onderbroeken boenen.”
in de bergen van Brazilië een aap rond dierentuindier als Bokito niet gauw op
die Robert Young heet. Hij was ooit een mensenbaby overgaat, heeft die
proefdier in een laboratorium. Zijn naam wel een tijdlang de status gehad RIEMER REINSMA

SPREEKWOORD

HINDSIGHT IS TWENTY-TWENTY

ind vorig jaar vroegen we onze vol- uitdrukt hoe nutteloos het is om ach- op veertig voet afstand (twaalf meter).
E gers op de sociale media hoe zij het teraf te vertellen hoe het had gemoe- In het Nederlands spreken we dan van
jaartal 2020 uitspreken: als ‘tweedui- ten. ‘vijftig procent zicht’.
zend twintig’ of als ‘twintig-twintig’? Hindsight betekent ‘inzicht/kennis ‘Hindsight is twenty-twenty’ is dus
‘Tweeduizend twintig’ bleek (voorlopig) achteraf’. De term twenty-twenty komt een ironische toespeling op het hebben
de winnaar. Enkele volgers maakten in uit de oogheelkunde. Als je een zicht van heel goede ogen, namelijk op het
hun reactie een woordspeling met de van ‘twenty-twenty’ hebt, heb je heel perfecte zicht dat je (helaas) alleen
Engelse uitdrukking ‘Hindsight is twen- goede ogen, oftewel ‘honderd procent achteraf hebt.
ty-twenty.’ Wat betekent die? En hoe is zicht (voor verziendheid)’. Je kunt dan Die bekende kaart met letters
twenty-twenty erin terechtgekomen? als je bij de oogarts of opticien bent, (nu vaak symbolen) bij de opticien is
Vandaar dat we voor een keer een uit- zelfs de kleinste friemeltjes onderaan overigens in 1862 ontwikkeld door de
stapje maken naar het Engels. het bord met letters of symbolen goed Nederlandse oogarts Herman Snellen.
Met ‘Hindsight is twenty-twenty’ is zien. Het telwoord twenty verwijst naar Hij heet dan ook de ‘snellenkaart’ (in ONZE TAAL 2020 — 4
bedoeld: ‘Als je terugkijkt, zie je precies de afstand van twintig voet (zes meter) het Engels: ‘Snellen (eye)chart’).
hoe het had gemoeten’. In het Neder- die je van dat bord af zit. Een zicht van
lands spreken we van ‘wijsheid achteraf’ ‘twenty-forty’ is bijvoorbeeld een stuk
of ‘achteraf praten’. Daarnaast hebben slechter. De tekens die jij op een af-
we de kloeke uitdrukking ‘Van achteren stand van twintig voet kunt onderschei-
kijk je een koe in de kont’, die vooral den, zouden anderen namelijk al zien TAALADVIESDIENST
31