Wat is de functie van me in de uitdrukking Dat is me wat?
In Dat is me wat! is me een ‘ethische datief’.
In de uitroep ‘Dat is me wat!’ of ‘Dat is je wat!’ benoem je me en je als ethische datief. Die term drukt uit dat me en je alleen in de zin staan om aan te geven wat degene die de zin uitspreekt voelt, zoals verbazing of verontwaardiging. De Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) spreekt van het uitdrukken van “een zekere emotionele betrokkenheid” bij datgene wat de spreker/schrijver zegt.
Alleen me en soms je kunnen een ethische datief zijn
De ethische datief is meestal me en soms je. Andere persoonlijke voornaamwoorden (zoals haar/’r en hem/’m) kunnen deze functie niet hebben. ‘Het was ’r wat!’ is dus bijvoorbeeld niet mogelijk. Ook de volle vormen mij en jou kunnen geen ethische datief zijn, dus ‘Dat is mij wat!’ en ‘Dat is jou wat’ klinken raar. Meer voorbeelden met een ethische datief:
- Het is me wat moois.
- Wat zeg je me daarvan?
- En toen begon het me toch te regenen!
- Het was me daar een drukte!
De ethische datief lijkt op het ondervindend voorwerp, zoals ons in ‘Dat leek ons wel wat!’ Het verschil is dat je voor een ondervindend voorwerp een voorzetsel kunt denken (bij, voor of volgens). Een ander verschil is dat het ondervindend voorwerp niet alléén in de zin staat om aan te geven wat iemand voelt of denkt.
Blij met deze uitleg?
Met een donatie van € 5 steun je Onze Taal. Bedankt!
