Is het gebruik van was fout in het volgende dialoogje?

- Ik kom mijn foto’s ophalen.
- Wat was uw naam?
- Mijn naam is nog steeds Jansen.

Het gebruik van was is hier niet fout. Degene die de vraag uitspreekt, gebruikt de onvoltooid verleden tijd was uit beleefdheid. ‘Wat is uw naam?’ is confronterender. Door was te gebruiken kan de vraagsteller bovendien aangeven dat hij of zij weet dat de ander zijn naam al genoemd heeft. Ook dit maakt ‘Wat was uw naam?’ beleefder dan ‘Wat is uw naam?’

Vergelijk:

1a. “Meneer, wij wilden betalen.”
1b. “Meneer, wij willen betalen.”

Zin 1a betekent doorgaans niet dat degene die de zin uitspreekt aanvankelijk wilde betalen maar zich heeft bedacht. De verleden tijd klinkt beleefder. Iets wat kan klinken als een bevel (“Wij willen betalen!”) wordt zo verzacht tot een verzoek.

Vergelijk ook:

2a. ‘Ik had graag dat je vanavond je kamer opruimde.’
2b. ‘Ik heb graag dat je vanavond je kamer opruimt.’

Zin 2a is een voorzichtiger uitspraak dan 2b. De ouder die 2b uitspreekt, is autoritairder (of getergder) dan de ouder die 2a uitspreekt.

Kortom: de verleden tijd heeft veel rijkere mogelijkheden dan alleen het in het verleden situeren van de werking van het werkwoord.