Wat is juist: synergisch, synergetisch of synergistisch?

Synergisch, synergetisch en synergistisch kunnen vrijwel altijd door elkaar gebruikt worden: ze zijn grotendeels synoniem, omdat ook synergie en synergisme, de woorden waarvan ze afgeleid zijn, nagenoeg synoniemen zijn.

Van synergie/synergisme is sprake wanneer het effect van samenwerking van twee partijen groter is dan de optelsom van de effecten die de partijen los van elkaar bereikt zouden hebben. Anders gezegd: 'Eén en één is drie.' Synergisch, synergetisch en synergistisch betekenen dus allemaal 'samenwerkend, elkaar versterkend, de synergie betreffend'.

Synergistisch is afgeleid van synergisme; vergelijk ook nationalistisch van nationalisme, activistisch van activisme, etc. Synergisch en synergetisch zijn alle twee van synergie afgeleid – op dezelfde manier als allergisch en apologetisch van allergie en apologie zijn afgeleid. Synergetisch is in de praktijk verreweg de gebruikelijkste vorm: 'De samensmelting van de bedrijven leverde een kostenreductie op door de opgetreden synergetische effecten.'

Synergie en synergisme hebben elk ook nog eigen betekenissen. Zo heeft synergie volgens de grote Van Dale in het bijzonder betrekking op de samenwerking tussen kerk en staat. Synergisme daarentegen slaat vooral op de samenwerking van 'organen, systemen of geneesmiddelen'; in dit verband verdient het bijvoeglijk naamwoord synergistisch, dat direct van synergisme is afgeleid, de voorkeur.

Het is niet zo vreemd dat Van Dale een betekenisonderscheid tussen synergie en synergisme maakt – ook al is synergisme afgeleid van synergie. Als twee verschillende woorden of woordvormen met dezelfde betekenis naast elkaar bestaan, kunnen er twee dingen gebeuren: er ontstaat een betekenisverschil of een van de twee vormen verdwijnt op den duur.