Wat is precies de betekenis van sanctioneren?

De grote Van Dale (2005) geeft bij sanctioneren drie betekenissen:

  • sanctie verlenen aan; synoniem: goedkeuren, bekrachtigen
  • waarborgen; de op overtreding gestelde boete sanctioneert de nakoming van het voorschrift
  • (algemeen Belgisch-Nederlands) aan een sanctie onderwerpen; synoniem: bestraffen

Bij die eerste betekenis wordt sanctie gebruikt in de betekenis 'bekrachtiging, erkenning of goedkeuring door een daartoe bevoegd gezag van een bestaande toestand of van een genomen besluit of maatregel'. Deze betekenis is het gewoonst en wordt ook gegeven in het woordenboek van Koenen (2007) en het Witte Woordenboek (2007). Bij de betekenis 'bestraffen' wordt sanctie gebruikt in de betekenis 'middel om de naleving van een voorschrift of verdragsbepaling af te dwingen of als straf voor een overtreding'. Deze laatste betekenis van sanctioneren ('bestraffen') is waarschijnlijk ontstaan uit het Frans, waarin het ook die betekenis kan hebben. Dat deze betekenis van sanctie tegenwoordig zo gewoon is, draagt mogelijk bij aan de inburgering van deze betekenis van sanctioneren.
Het woord sanctie, waar sanctioneren van is afgeleid, betekende oorspronkelijk 'goedkeuring, waarborg'. Later ging het ook 'dwangmiddel' (en dus bijna 'straf') betekenen.

Het gebruik van sanctioneren in de betekenis 'bestraffen' wordt overigens niet door iedereen goedgekeurd. De grote Van Dale noemt deze betekenis weliswaar 'algemeen Belgisch-Nederlands', maar in Van Dale Hedendaags Nederlands (2006) staat 'België, niet algemeen'. De Nederlandse Taalunie noemt het geen standaardtaal en raadt het gebruik van sanctioneren in deze betekenis af. Ook het boek 'Correct taalgebruik' (2006) van Willy Smedts, Willy Penninckx en Paul Buyse keurt het gebruik van sanctioneren in de betekenis 'bestraffen' af.