Is er verschil tussen moederland en vaderland?

 

Moederland en vaderland kunnen allebei 'land van oorsprong' betekenen, 'land waar iemand vandaan komt'. Ook voor 'land waar men zich thuis voelt' kunnen beide termen gebruikt worden, al is vaderland gebruikelijker in die betekenis. Maar er zijn ook wel verschillen tussen de woorden.

In de hedendaagse woordenboeken vinden we bij vaderland de volgende omschrijvingen:

  • 'land of staat waar men geboren en getogen is' (Van Dale Hedendaags Nederlands)
  • 'land waar iets of iemand van nature thuishoort, land van herkomst' (grote Van Dale)
  • 'het van de vaderen geërfde land, geboorteland; land van oorsprong' (Koenen)

Bij moederland geven de woordenboeken de volgende definities:

  • 'land van oorsprong, land dat een of meer overzeese bezittingen heeft' (Van Dale Hedendaags Nederlands én grote Van Dale)
  • 'land ten opzichte van zijn koloniën; land dat koloniën heeft, genoemd in tegenstelling van deze, ook wel vaderland; vaderland ('gastarbeiders die terugkeren naar hun moederland')' (Koenen)

Een belangrijke betekenis van moederland is dus 'land dat koloniën heeft'. Moeder- is in moederland dan net zo gebruikt als in moederbedrijf, een 'bedrijf in relatie tot de dochterondernemingen'.

Tot slot roept vaderland gemakkelijk associaties op met het begrip natie en met patriottisme, terwijl moederland dus de koloniale betekenis kan oproepen.