Hoewel allochtoon letterlijk ‘iemand uit een ander land’ betekent, wordt het sinds eind jaren negentig vooral gebruikt voor mensen die uit een niet-westers land komen of voor (niet-blanke) mensen van wie de ouders een niet-westerse achtergrond hebben. 

Geschiedenis van het woord allochtoon

Van Dale vermeldt allochtoon voor het eerst in 1961, maar dan nog als bijvoeglijk naamwoord met de betekenis ‘van elders aangevoerd, gevormd uit van elders aangevoerd materiaal’. Deze betekenis is afkomstig uit de geologie. Pas in 1971 werd het begrip allochtoon (door de sociologe Hilde Verwey-Jonker) geïntroduceerd als een neutraal alternatief voor gastarbeider, buitenlander of immigrant. Ook autochtoon werd van oorsprong alleen in de geologie gebruikt, zij het dat dit woord al in de negentiende eeuw voorkwam. In de loop van de tijd is de term autochtonen ook in gebruik geraakt als aanduiding van de oorspronkelijke bewoners van een land of gebied.

In de jaren negentig raakte de aanduiding allochtonen ingeburgerd. Tegelijkertijd begonnen de discussies over het gebruik van het woord. Zie voor details het dossier over het woord allochtoon. Sinds de jaren negentig wordt de benaming allochtonen hoe langer hoe meer als stigmatiserend ervaren.

Alternatieven

Welke alternatieven voor allochtonen zijn er? En welk alternatief is het best? 

  • Soms is het helemaal niet nodig om iemands herkomst of achtergrond te benadrukken. Als het wel relevant is, heeft een specifieke aanduiding de voorkeur: gaat het om een Surinamer, Turk of Somaliër, een Marokkaanse Nederlander, een Eritrees-Nederlandse juriste of iemand met Tunesische ouders?
  • Het begrip migranten wordt gebruikt voor iedereen die niet in Nederland geboren is, maar zich er, om welke reden dan ook, (onlangs) heeft gevestigd. Dat kunnen zowel vluchtelingen als asielzoekers als expats zijn. Het woord is niet geschikt voor mensen die in Nederland geboren zijn. Dat kunnen wel kinderen van een of meer migranten zijn.
  • Gaat het om verschillende groepen mensen tegelijk, dan kan worden onderscheiden naar migranten uit Europa, migranten van buiten Europa en verder naar werelddeel of land. Landen als Turkije, Marokko en Suriname heten wel klassieke migratielanden. 
  • In kranten en tijdschriften wordt verder gesproken van etnische minderheden. Ook daarbij gaat het om groepen inwoners en niet om individuele personen.
  • Termen als medelander en nieuwe Nederlander zijn overduidelijk bedoeld als eufemisme en schieten daardoor hun doel voorbij. Ze maken impliciet een onderscheid tussen verschillende soorten Nederlanders, waarbij de suggestie blijft dat sommige Nederlanders méér Nederlander zijn dan andere.

Welke term een auteur ook kiest, het is van belang om na te gaan of de context geen onbedoelde waardeoordelen bevat.

Toch nog een vraag?

Onze taaladviseurs staan elke werkdag voor je klaar. Neem contact op via

Bel 085 00 28 428 van 9.30 tot 12.00 uur (op donderdag tot 11.00 uur) en van 13.30 tot 16.00 uur Bel 085 00 28 428 van 9.30 tot 12.00 uur (op donderdag tot 11.00 uur) en van 13.30 tot 16.00 uur

(gebruikelijke belkosten, geen extra kosten)

Of stel je vraag via social media of per mail