Wat is het verschil tussen dit en dat?

 

Dit wordt vooral gebruikt voor iets wat dichtbij is, en dat voor wat verderaf is: 'Dit boek kan ik zo pakken. Maar dat boek staat te ver weg.'

Het Woordenboek der Nederlandsche Taal zegt dat dit in het algemeen verwijst naar de naaste of laatstgenoemde zelfstandigheid, terwijl dat naar de gehele inhoud van een zin of betoog kan verwijzen. 'Ze kocht een huis en een prieeltje. Ze wilde dit (= het laatstgenoemde, dus het prieeltje) voor romantische onderonsjes gebruiken', 'Ik heb de auto de helling op moeten duwen. Nou, dat (= alles in de vorige zin) viel niet mee.'

In veel gevallen is er geen verschil in betekenis: 'Rudy heeft veel charme – dit/dat had ik niet verwacht', 'Dit/Dat was niet de bedoeling', 'Dit/Dat was het dan.' Zowel dit als dat is hier mogelijk. Dit is misschien iets nadrukkelijker en samenvattender dan dat. Ook kan dit iets formeler overkomen dan dat.

Als de verwijswoorden dit of dat binnen één zin gebruikt worden, is er vaak helemaal geen betekenisverschil aan te wijzen. 'Dat betekent dat je dit kunt doen.'

Voor deze en die, de niet-onzijdige varianten van dit en dat, geldt een vergelijkbaar onderscheid: deze kan wat formeler en nadrukkelijker overkomen dan die, en bij letterlijke verwijzingen is deze dichterbij dan die.