Als een ambtenaar vertrouwelijke informatie heeft doorgespeeld, horen en lezen we in de media: 'De ambtenaar heeft gelekt.' Is lekken hier juist?

 

Ja, lekken is in deze betekenis helemaal ingeburgerd. Bijna alle hedendaagse woordenboeken vermelden bij lekken onder andere iets als 'geheime, vertrouwelijke informatie laten uitlekken'. Van Dale geeft deze betekenis voor het eerst in de elfde druk (1984). Dit lekken wordt nu vooral nog in politieke contexten gebruikt; het staat dan ook in allerlei boekjes over politiek taalgebruik (onder andere het Politiek woordenboek (1985), Parlementaal (1991) en Politieke woorden (1997)). Lekken is in deze betekenis een betekenisontlening uit het Engels: to leak betekent '(informatie) laten uitlekken'.

Sommige mensen missen iets in 'De ambtenaar heeft gelekt': het lijkt alsof er een lijdend voorwerp ontbreekt, bijvoorbeeld 'De ambtenaar heeft vertrouwelijke informatie gelekt.' Uit de woordenboeken blijkt dat lekken inderdaad met een lijdend voorwerp kan worden gecombineerd (het is een 'overgankelijk werkwoord'). Maar zo'n lijdend voorwerp is niet verplicht.

Vergelijk het werkwoord eten; afhankelijk van de context kan dit werkwoord met of zonder lijdend voorwerp voorkomen. Je kunt zowel zeggen 'Ik eet elke dag om zes uur een appel' als 'Ik eet elke dag om zes uur (een maaltijd).' In de eerste zin kan het lijdend voorwerp een appel niet weggelaten worden zonder dat de betekenis van de zin verandert. Bij de tweede zin wordt een maaltijd bij voorkeur wél weggelaten; het is zelfs overdreven volledig om het te laten staan. Dat komt doordat de betekenis van (een) maaltijd in het werkwoord eten besloten zit. Soms is er niet zo'n algemeen woord als (een) maaltijd dat we in gedachten kunnen invullen, maar begrijpen we wel zoiets algemeens, bijvoorbeeld in 'Ik lees graag' (boeken, kranten, tijdschriften, enz.).

Lekken is in dit opzicht vergelijkbaar met eten en lezen. Als het 'lekmateriaal' (datgene wat gelekt wordt) achterwege kan blijven, zit de aard ervan ('vertrouwelijke informatie') blijkbaar voldoende in het werkwoord lekken vervat. De grote Van Dale (2005) geeft bij deze betekenis van lekken één voorbeeldzin, en die bevat geen lijdend voorwerp: 'De tegenstrevers moeten naar de pers gelekt hebben, want de plannen stonden de volgende dag al in de krant.'