Wat is juist: het centraal station of het centrale station?

Het centraal station en het centrale station zijn beide juist, maar er is een klein betekenisverschil. Het centraal station is het belangrijkste station van een plaats; het centrale station is een station dat binnen een plaats een centrale ligging heeft. De officiële naam van de hoofdstations van enkele grote steden eindigt meestal op Centraal: Amsterdam Centraal, Utrecht Centraal, enzovoort.

Het centrale station is geheel volgens de regels gevormd. Na het lidwoord het wordt het bijvoeglijk naamwoord in principe verbogen; vergelijk het oude station en het kleine station. In vaste verbindingen met een eigen betekenis kan die e worden weggelaten. Het centraal station van een bepaalde plaats is niet een station dat toevallig de eigenschap 'centraal gelegen' bezit, maar is een bepaald station, namelijk het belangrijkste station. Om dat uit te drukken is het centraal station – zonder buigings-e – toegestaan.

Vaste combinaties

Ook in andere combinaties van een bijvoeglijk naamwoord en een het-woord die samen een min of meer vaste benaming vormen, mag de e worden weggelaten. Soms is het geheel zo'n vaste benaming dat het toevoegen van de buigings-e zelfs vreemd zou overkomen, zoals in het korte geding. Als het geheel een ingeburgerde eigennaam is, zoals het Europees/Europese Parlement, heeft het weglaten van de e ook de voorkeur. Enkele voorbeelden:

  • het algemeen belang
  • het algemeen klassement
  • het algemeen welzijn
  • het archeologisch onderzoek
  • het bevoegd gezag
  • het bijvoeglijk naamwoord
  • het buitengerechtelijk incasso
  • het burgerlijk huwelijk
  • het Caraïbisch gebied
  • het Centraal Bureau voor de Statistiek
  • het centraal zenuwstelsel
  • het christelijk geloof
  • het dagelijks bestuur
  • het dagelijks brood
  • het dagelijks leven
  • het dagelijks onderhoud
  • het democratisch gehalte
  • het democratisch proces
  • het doctoraal examen (N.B. doctoraalexamen is ook mogelijk; de hoofdklemtoon ligt dan op doctoraal)
  • het economisch beleid
  • het economisch klimaat
  • het economisch landschap
  • het economisch leven
  • het economisch verkeer
  • het elektrisch licht
  • het elektrisch net
  • het Europees Parlement
  • het financieel kader
  • het fotografisch geheugen
  • het gemeentelijk huisvestingsbureau
  • het genetisch onderzoek
  • het gerechtelijk dossier
  • het gerechtelijk vooronderzoek
  • het grafisch ontwerp
  • het Groot Dictee der Nederlandse Taal
  • het hoger onderwijs
  • het honderdjarig jubileum
  • het huishoudelijk afval
  • het industrieel erfgoed
  • het innerlijk leven
  • het juridisch kader
  • het kerkelijk huwelijk
  • het koninklijk besluit
  • het Koninklijk Huis
  • het kort geding (N.B. kortgeding is ook mogelijk; de klemtoon ligt dan op kort)
  • het landelijk alarmnummer
  • het landelijk gemiddelde
  • het landelijk schriftelijk eindexamen
  • het maatschappelijk leven
  • het mannelijk geslacht
  • het medisch centrum
  • het medisch team
  • het menselijk lichaam
  • het middelbaar onderwijs
  • het mondeling examen
  • het nationaal hitteplan (of: Nationaal Hitteplan)
  • het Nationaal Monument op de Dam
  • het noordelijk halfrond
  • het officieel statuut
  • het olympisch vuur
  • het onrechtmatig handelen
  • het openbaar kunstbezit
  • het openbaar onderwijs
  • het Openbaar Ministerie
  • het openbaar vervoer
  • het optisch midden
  • het politiek bestel
  • het rechtmatig deel
  • het rechtmatig handelen
  • het religieus erfgoed
  • het schriftelijk eindexamen
  • het sociaal beleid ('het beleid op sociaal gebied')
  • het sociaal minimum
  • het sociaal recht
  • het sociaal-cultureel werk
  • het tachtigjarig bestaan
  • het technisch onderhoud
  • het Twaalfjarig Bestand
  • het verpleegkundig team
  • het verzameld werk
  • het verzekerd bedrag (veel gebruikt in verzekeringscontexten)
  • het vijftigjarig huwelijk
  • het voortgezet onderwijs
  • het vreemd vermogen
  • het vrouwelijk geslacht
  • het zuidelijk halfrond

In het meervoud wordt de buigings-e in dit soort combinaties meestal wel geschreven: de bijvoeglijke naamwoorden, de medische teams. Soms klinkt dat vreemd: zo kan korte gedingen een associatie oproepen met 'kortdurende gedingen'. In zulke gevallen is vaak ook de variant zonder buigings-e gangbaar (en in elk geval ook correct): kort gedingen.

Als het onbepaalde lidwoord een wordt gebruikt, vervalt bij het-woorden de buigings-e van het bijvoeglijk naamwoord trouwens altijd: een kort geding, een bijvoeglijk naamwoord, een oud station, een klein station.

Meer bijvoeglijke naamwoorden

Hierboven staan telkens voorbeelden van combinaties van één bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord. Maar er kan natuurlijk nog een bijvoeglijk naamwoord bij staan, bijvoorbeeld: het gehele medisch team, het hedendaagse economisch landschap en het moeilijke schriftelijk examen. Het is mogelijk om ook dan in de vaste combinatie de buigings-e weg te laten, en de bijvoeglijke naamwoorden gehele, hedendaagse en moeilijke wel een buigings-e te geven. Sommige mensen vinden het echter mooier om in deze gevallen twee buigings-e's te schrijven. Dat is ook prima: het gehele medische team, het hedendaagse economische landschaphet moeilijke schriftelijke examen.