Wat is goed: ‘We zullen de factuur antedateren’ of ‘We zullen de factuur antidateren’?

Antedateren en antidateren (‘voorzien van een eerdere datum’) zijn varianten van elkaar. In ‘We zullen de factuur antedateren/antidateren’ zijn beide varianten goed.

Ante- betekent ‘voor, eerder’

Wie Latijn kent, zal waarschijnlijk eerder geneigd zijn antedateren te schrijven. Ante betekent in het Latijn taal namelijk ‘voor, eerder’. Om die betekenis gaat het hier: antedateren betekent immers ‘een eerdere datum meegeven’. Anti gebruik je in het Nederlands meestal in de betekenis ‘tegen’, zoals in anticonceptie en antivriesmiddel.

Maar antidateren komt niet rechtstreeks uit het Latijn, maar uit het Frans. In het Frans is antidater al eeuwen een gangbaar werkwoord. In het Nederlands werd aanvankelijk – in de zeventiende en achttiende eeuw – dan ook hoofdzakelijk antidateren gebruikt. Later kwam daarnaast antedateren in gebruik. Het kreeg zelfs soms de voorkeur, omdat men dacht dat deze vorm ‘beter’ zou zijn op basis van de Latijnse herkomst.

Anti- kan ook ‘voor, eerder’ betekenen

Overigens was ook het Franse antidater een leenwoord uit het Latijn. Verwarrend genoeg werd anti in het Latijn namelijk soms ook als variant van ante gebruikt. Het zit bijvoorbeeld ook in anticipare, dat eigenlijk ‘van tevoren (aan)nemen’ betekent. Van daaruit ontstond de betekenis ‘vooruitlopen op’, en dat heeft weer tot ons woord anticiperen geleid. Ook in andere talen heeft anti soms de betekenis ‘voor’, zoals in het Italiaanse woord antipasto: ‘voorgerecht’.