Wat betekent ergens pal voor staan en waar komt deze uitdrukking vandaan?

Pal staan voor iets betekent dat je iets fel verdedigt of er onverzettelijk aan vasthoudt. Bijvoorbeeld: ‘Hun ouders stonden pal voor hen’ en ‘De senator zei dat hij pal stond voor de vrijheid van meningsuiting.’

Herkomst: te palle staan

Pal is in pal staan een bijwoord met de betekenis ‘onwrikbaar, onbeweeglijk’. De oorspronkelijke versie van de uitdrukking is te palle staan. Dat betekende ‘op de pal staan’. Als een rad, een spil of een ander draaibaar werktuig te palle stond, was het vastgezet met een pal (een soort pin), zodat het niet onverwacht kon gaan draaien. Later liet men het voorzetsel te weg. Zo kwam pal staan (‘geblokkeerd zijn’) in gebruik om aan te geven dat een werktuig voor de veiligheid vastgezet was. Dit pal staan kreeg de figuurlijke betekenis ‘onbeweeglijk zijn’ en later ook ‘standvastig zijn’.

Tegenwoordig betekent pal staan dat iemand koste wat het kost ergens aan vasthoudt of iets beschermt. Er kleeft vaak ook iets heroïsch aan. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal geeft het volgende citaat uit 1805: “Menschen, die voor waarheid en regt onbewegelijk pal staan.”

Meer lezen?

• F.A. Stoett, Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden. (1923)
• P. Weiland, Nederduitsch taalkundig woordenboek. (1806)