Page 27 - OnzeTaal_sept2019_HR

Illustratie: Onze Taal / 123RF tijd voor een spel: ‘30 seconds’. Iemand krijgt een kaart- je wordt ontslagen. Ga je daar meteen een boek over
Gelukkig is er deze ochtend in mavo 2 een lesuur lang
schrijven? Nee, toch? Nou, Multatuli deed dat wel. Zijn
belangrijkste drijfveer was eerherstel. Maar het boek
je met vijf woorden of begrippen. Binnen dertig secon-
den moet hij die zó omschrijven dat medespelers de
heeft enorm veel losgemaakt in Nederland door de
woorden en begrippen kunnen raden. Het vereist taal-
boodschap die erin verwerkt is.” Met een paar ferme
vaardigheid en associatievermogen, maar zorgt ook voor
boek. “Op de laatste bladzijden neemt de schrijver zelf
grote hilariteit. Jesse heeft ‘De drie wijzen uit het Oos- streken schetst Frank de ingewikkelde structuur van het
ten’ op zijn kaartje staan. “Die mannen die naar Jezus in het woord met een heftige aanklacht. Wie wil dat voor-
de kribbe gingen kijken”, omschrijft hij accuraat. “De lezen?” “Uzelf graag, meneer.”
zeven dwergen”, probeert Otis. De klas ligt dubbel.
Aan het eind geeft Talen er nog een functionele draai MEER CONCENTRATIEPROBLEMEN
aan. “Nu merk je dat ‘school’ toch wel nuttig is, want de Er is daarna even tijd om leerlingen te vragen naar de zin
meeste dingen weten jullie door de lessen hier.” “Ook van het vak Nederlands. Marc, Nederlandse vader en
van de tv en van YouTube”, tekent Wiebe aan. Ethiopische moeder, wil geschiedenis studeren. Voor
hem is Nederlands van belang om bijvoorbeeld goed te
BOODSCHAP schrijven. “Je moet toch weten welke betrekkelijke
Een andere Wiebe voert de boventoon in een vijfde klas voornaamwoorden je gebruikt?” David gaat accountancy
vwo aan het St. Nicolaaslyceum in Amsterdam-Zuid. Op doen. “Als ik een motivatiebrief moet schrijven voor die
een vrijdagmiddag behandelt docent Jip Frank (33) – tien opleiding, heb ik wel Nederlands nodig.” De goedgebek-
jaar voor de klas – romantische literatuur. Wiebe mag
het gedicht ‘Aan Betsy’ van Piet Paaltjens voorlezen, een
evergreen over een mislukkende avance. De aanbeden Het is een algemene klacht van
Betsy zet tijdens een samenzijn in de natuur de veldfles
met witte port wat al te gulzig aan de lippen. “Zou het er docenten: gebrek aan ruimte
nog van komen, van die kus?”, vraagt Frank. “Nee,
Betsy wordt dronken en dan zit het er niet in.” ‘De zelf- voor literatuur. “Misschien
moordenaar’, eveneens van Paaltjens, komt aan bod en
vervolgens natuurlijk het tragische einde van de dichter. komt het vak ooit weer terug.”
Daarna haakt de docent in op een vorige les over Mul-
tatuli. Halverwege het uur laat hij een stuk van de verfil-
ming van de Max Havelaar uit 1976 zien: Eduard Douwes te Wiebe wordt rechtenstudent. Nederlands vindt hij
Dekker als wereldverbeteraar. Klopt dat beeld? Frank nuttig als het om betoog en debat gaat. De anderen: “Jij
hevelt de problematiek rond de motivatie van Douwes vindt debatteren heel cool, omdat je er goed in bent.”
Dekker over naar het heden: “Bas, jij werkt. Stel je voor: Hoe denkt hun docent over de beeldvorming van zijn
vak? Frank: “Op het centraal schriftelijk examen valt
wel wat af te dingen: er staan soms fouten in of het is te
lang. Maar de harde kritiek op dat examen vind ik soms
De kern van het vak wat te gemakkelijk. Hoe zou je anders leesvaardigheid
centraal moeten toetsen? Ik geef leerlingen praktische
De hoofdtaak van de docent Nederlands is helder. Marloes tips: gebruik de eerste minuten om te plannen, kijk hoe-
Lip (28), collega van Henriët Talen op scholengemeenschap veel punten de vragen opleveren.”
Dingstede in Meppel: “Nederlands heeft een sterke sociale “Saai vinden ze het niet. Mijn leerlingen komen graag
dimensie. Je wilt leerlingen klaarstomen voor wat er na de naar mijn lessen. Ik word niet boos als ze Multatuli maar
middelbare school komt. Ze moeten zich mondeling en niks vinden. Ik probeer er ook iets gezelligs van te ma-
schriftelijk goed kunnen uitdrukken, als ze studeren of ken, met een prettige werksfeer. Je bent er toch zelf bij
werken. En ze moeten alle informatie die op hen afkomt, als docent? En wat er veranderd is? Leerlingen zijn nog
kritisch kunnen beoordelen.” altijd geweldig, maar ik constateer steeds meer concen-
Hoe bereik je dat? Lip: “Als docent zoek ik een goede mix tratieproblemen. In het taalgebruik laat de haast van de
van alle onderdelen. Lezen gaat samen met schrijven. Ik smartphonecommunicatie zijn sporen na: ze schrijven
verzamel bijvoorbeeld heel verschillende artikelen over de woorden aaneen waar dat niet moet, en ze gebruiken
Iraanse moorden in Den Haag. Uiteindelijk moeten leerlin- geen leestekens meer.”
gen dan een stuk voor een specifieke doelgroep schrijven
waarin ze een bij de doelgroep passende invalshoek belich- BEVLOGEN
ten. Bij zo’n opdracht komt bijna alles samen, zoals kritisch In de pauze worden even later in de docentenkamer
lezen, genuanceerd informatie weergeven en goed formule- slagroomsoesjes uitgedeeld. “Wie is er nu weer jarig?”
ren.” Het intermezzo biedt de gelegenheid om in een jubi-
Frits Dijkstra (31) van het Praediniusgymnasium in Gro- leumboek te bladeren. Bekende oud-leerlingen halen
ningen: “Literatuur is voor mij de kern van het vak. Uit alle daarin herinneringen op aan hun tijd op ‘het Nicolaas’.
onderzoeken blijkt dat lezen, zeker ook van fictie, de taal- Eva Wiessing, economieverslaggever van het NOS Jour-
vaardigheid enorm bevordert. Misschien houden mensen naal: “Na al die jaren zijn het de bevlogen leraren die mij
mij voor een idealistische Max Havelaar, maar ik ben er echt bijgebleven zijn. Het enige wat er werkelijk toe doet, is
van overtuigd dat literatuur de redding van ons vak is.” dat er een docent voor de klas staat met plezier in zijn ONZE TAAL 2019 — 9
Henriët Talen (29), collega van Lip: “Ik doe veel aan werk. Betrokken, inspirerend.” Maar op school speelt
spelling en grammatica, maar probeer leerlingen ook en- voor leerlingen veel meer dan lessen en docenten. Aleid
thousiast te maken voor lezen en literatuur, bijvoorbeeld Truijens, recensent en columnist van de Volkskrant: “Het
door liedteksten te gebruiken. Het is toch prachtig om de geheugen is een rare zeef.” Van ‘het schoolachtige’ her-
problematiek van de samentrekking of de beknopte bijzin innert ze zich weinig. Maar wel: “Het gevecht om erbij te
uit te leggen aan de hand van een tekst van Bløf?” horen, om leuk en hip te zijn, het eeuwige loven en bie-
den op de liefdesmarkt.”  27