Page 26 - OnzeTaal_sept2019_HR

Iraans-Nederlandse schrijver Kader Abdolah. Maar wat
heeft Mats op de eerste rij in handen? De gekooide recher-
che van Michiel Princen, over de matige successen van
de Nederlandse opsporing. Non-fictie mag bij uitzonde-
ring ook.

RIJTJES LEREN
Anders dan de ervaren De Vries staat Henriët Talen (29)
pas een paar jaar voor de klas. “Ik ben nog niet eens
klaar met mijn opleiding.” Talen werkt aan de Christe-
lijke Scholengemeenschap Dingstede in Meppel, waar
ze zelf in 2006 eindexamen deed. “Tien jaar lang heb ik
allerlei baantjes gehad: achter de kassa, op kantoor. Op
een zeker moment besloot ik dat ik iets anders met mijn
havo-opleiding wilde doen.” Dat werd in 2016 de deel-
tijdstudie Nederlands aan de Hogeschool Utrecht. In het
eerste jaar van haar studie kwam ze door het leraren-
tekort meteen voor de klas. “Geen havo 3, hoor. Dat ni-
veau zou ik nog niet aankunnen.” Ze heeft brugklassen
en een mavo 2. “Ik ben ook mentor van een brugklas.
Dat vraagt veel tijd: gesprekken met kinderen en met
ouders. Op een klas van dertig zijn er altijd wel een paar
met problemen.”
Zijn er grote verschillen met haar eigen schooltijd?
“Wij moesten nog rijtjes leren. Daardoor zal ik nooit
meer het meervoud van handvat fout doen. Maar dat natuurlijk ook aan leerlingen die niet zo gemotiveerd
gestamp van lastige woorden is er niet meer bij. Vroeger zijn voor spelling en grammatica.”
werd er ook ‘gewoon’ getoetst: ‘Ontleed deze zin in zins-
delen.’ Nu zijn grammatica en spelling meer geïntegreerd INKIJKJE
in schrijfvaardigheid, bijvoorbeeld wanneer je jou of Er komt een brugklas binnen. Elke leerling stopt z’n
jouw moet schrijven.” smartphone – sociaal bindmiddel maar ook stoorzender
“Destijds hadden we een apart vak literatuur, nu is – werktuiglijk in een wandkleed met dertig vakjes dat
dat een onderdeel van de lessen. Mariska, onze docent, voor in de klas hangt. De deur naar de gang blijft open.
vond ik een heel gaaf wijf. Zij liet zien dat literatuur je Henriët Talen deelt een tekst uit met een opdracht: be-
veel vrijheid geeft in taal. Door haar ben ik Nederlands kijk de tekst en stel vast waar die over gaat: oriënterend
gaan studeren. Ik houd van lezen en ben ook dol op poë- lezen. Het gaat om een krantenbericht over de ratten-
zie. Niks is fout. Zo’n versregel van Jules Deelder in zijn plaag in Parijs. Olivier mag vertellen hoe hij te werk is
gedicht ‘Alphabetisch’: ‘Dood komt voor leven’. Dat is gegaan. “Ik heb de kopjes gelezen, het plaatje bekeken
toch prachtig?” en op de bron gelet.” Talen: “Bedankt voor het inkijkje
in je brein.” Tot de klas: “Heeft Olivier nog iets overge-
MONDIGER slagen?” Veerle steekt haar vinger op: “Het zwarte stuk-
Uiteraard heeft De Vries een wat bredere blik op de ver- je.” “Juist, de ‘lead’.”
anderingen. “In het vak zelf is er de afgelopen veertig Dan wordt het artikel nauwkeuriger onder de loep ge-
jaar niet zo veel veranderd. Vroeger was er ook die dis- nomen. Aan de hand van Talen dringen de leerlingen de
cussie: moet je onderdelen als grammatica en spelling tekst binnen. Signaalwoorden, structuur, moeilijke
apart aanbieden of ‘geïntegreerd’ bij de behandeling van woorden, alles komt in strak tempo voorbij. Het woord
teksten? Docenten worstelen nog steeds met een juiste preventie levert een probleem op. De docent brengt het
balans.” begrip terug naar de wereld van de leerling: “Zonne-
“Het instituut ‘school’ is als structuur gelaagder ge- crème smeer je op je huid. Waarom? Ter preventie
worden. En er is tegenwoordig meer aandacht voor leer- van ...?”
lingenzorg en maatschappelijke vorming. Maar de indi-
viduele leerlingen zijn nog net zo lief, leuk en lastig als DERTIG SECONDEN
vroeger. En net zo ontroerend, spontaan en enthousiast. Op de gang spreken we collega Mariska, de vroegere
Ze zijn wel mondiger en het kritisch zelfbewustzijn is docent Nederlands en literatuur van Henriët Talen. Zij
sterker. De concentratie op het schoolse leren is afgeno- roert een heikel punt aan: “De nadruk in het vak ligt op
men. Daar houd je als docent rekening mee.” leesvaardigheid van zakelijke teksten. Dat is het gevolg
Henriët Talen: “Leerlingen lezen steeds meer scan- van het centraal examen, waarin alleen dát getoetst
nend, wat versterkt wordt door het gebruik van de mo- wordt. De lol gaat er zo wel een beetje af.” Het is een
ONZE TAAL 2019 — 9 staat: ‘Lees de tekst.’ Ze beginnen niet linksboven op terug.”
biele telefoon. Bij een toets leesvaardigheid slaan ze de
algemene klacht van docenten: gebrek aan ruimte voor
literatuur. “Misschien komt het vak literatuur ooit weer
eerste vraag gewoon over, omdat bij de tweede vraag

Een docent Duits roemt haar jonge collega. “Als ik
een papier. Meteen ‘bam!, wat is het belangrijkste?’”
Volgt zij de discussie rond het vak? “Pff, als ik dat er

Henriët zie, word ik altijd blij. Ze straalt enthousiasme
ook nog bij moest doen.” Over de kern van het vak:
uit.” Toch is het niet altijd feest bij Talen: “Ik probeer in
“Spelling vind ik belangrijk. Ik werkte op een kantoor en
moest orders boeken. Op een dag kreeg ik een briefje
schrijven. Bij één klas lukte dat vorig jaar niet. Toen ik
van het afdelingshoofd over een order van 4000 euro. brugklassen leerlingen via foto’s gedichten te laten
ze laatst weer sprak, zeiden ze: ‘Wij waren niet leuk,
‘Betaald met cadeaubonnen’ stond er. ‘O,’ zei ik, ‘dat hè?’ En wat mij misschien gaat nekken in dit werk, is de
26 is dus al afgerekend.’ Niet dus. Zo’n verhaal vertel ik nakijklast.”