Page 31 - OnzeTaal_sept2019_HR

Wat betekent dat van je
eigenlijk in kinder- en feest-
liedjes? En waarom is zo’n

kleine constructie zo interes-
sant voor taalkundigen?

MARC VAN OOSTENDORP
Foto: Saskia Aukema

‘Van je hela, hola’

ls een Nederlandse zin met de woorden van en je dat alleen het onbeklemtoonde je hier mogelijk is. Je
begint, kun je hem meestal zingen. Vooral in kunt niet zingen ‘van jouw hela, hola’, zoals je ook niet
A kinderliedjes zoeken die woorden opvallend kunt zeggen ‘Jij weet nooit hoe een koe een haas vangt’,
vaak elkaars gezelschap: zonder de spreekwoordelijke betekenis te verliezen.

- In Holland staat een huis (2x) ONZINWOORDEN
In Holland staat een huis, ja, ja Interessant is wat er ná van je komt. Volgens Corver zijn
Van je singela singela hopsasa er drie mogelijkheden, die worden geïllustreerd in het
- Drie schuintamboers, die kwamen uit het oosten (2x) refrein van ‘Twee emmertjes water halen’. Er kunnen
Van je rombom, wat maal ik erom? onzinwoorden in staan (“van je erk, erk, erk”), er kan
Zij kwamen uit het oosten, rombom een bestaand woord herhaald worden (“van je voort,
- En van je hela, hola, houd er de moed maar in voort, voort”), of er kan worden afgeteld (“van je één,
twee, drie”):
Buiten het kleuterliedrepertoire vinden we van je ook
waar mensen zware lichamelijke arbeid verrichten: wie Van je ras, ras, ras
met een groepje mensen aan een touw trekt, wil ook nog rijdt de koning door de plas
weleens iets roepen als ‘Van je één, van je twee, van je Van je voort, voort, voort
drie!’ rijdt de koning door de poort
Van je erk, erk, erk
ECHT NIET ZINGEN rijdt de koning door de kerk
Deze constructie was, misschien vanwege de geringe Van je één, twee, drie!
gebruiksmogelijkheden, tot nu toe aan de aandacht van
de taalwetenschap ontsnapt, maar de Utrechtse hoog- Vermoedelijk zijn dit allemaal manieren om een ritme
leraar Norbert Corver wijdde er onlangs een artikel aan. aan te geven. Ik kan me ook voorstellen dat er na van je
Dat van het eerste woord is, valt te begrijpen. Dat soms iets kan komen wat helemaal geen taal is, dat een
woordje wordt ook wel gebruikt om een zinnetje in te choreograaf bijvoorbeeld van je roept tegen een groep
leiden dat als een citaat of gedachte fungeert: dansers en dan een ritme in zijn handen klapt of een
paar pasjes voordoet.
- Ik denk van wel. Die uitbreidbaarheid van een piepkleine constructie
- Ik zie je wel kijken van ‘wat doet die man hier?’ als van je is een van de wonderen van de taal. Voor kin-
- Ik heb zoiets van ‘dat ga ik echt niet zingen’. deren die een paar kinderliedjes geleerd hebben waarin
die woorden voorkomen, is het kennelijk al mogelijk
In al deze gevallen fungeert van als een soort uitgespro- een gevoel te ontwikkelen voor wat er wel en niet kan:
ken dubbele punt. dat je niet kunt zeggen ‘van jouw hela, hola’ of ‘met je
De laatste zin is misschien niet voor iedereen accep- hela, hola’, maar dat er na van je altijd iets komt wat
tabel omdat die te modieus zou zijn, maar dat doet er in een ritme aanduidt. En in die zin is zelfs de kleinste ONZE TAAL 2019 — 9
dit verband niet toe. Van belang is alleen dat mensen constructie van het Nederlands de moeite van het
zelfs in zo’n informele zin van gebruiken en niet, bij- bestuderen waard. 
voorbeeld, in. Niemand zegt ‘Ik heb zoiets in “dat ga ik
echt niet zingen”.’ Dit stuk verscheen in een andere vorm eerder op het web-
Het woordje je is lastiger te plaatsen. Mogelijk gaat log Neerlandistiek. Het artikel van Norbert Corver staat
het om het je dat ongeveer men betekent: ‘Je weet nooit in een feestbundel voor de Vlaamse taalkundige Liliane
hoe een koe een haas vangt.’ Een aanwijzing daarvoor is Haegeman, op de website van de Universiteit Gent. 31