Page 25 - OnzeTaal_april2020_HR

de meteen voor een beetje vervreemding op haar nieuwe en ik kan en mag met mijn talen alle richtingen uit. En
werkplek: “Iemand vroeg vanochtend hoe we mijn eer- al die richtingen zorgen voor taalvariatie. Jonge mensen
ste werkuren moesten verrekenen. Uit mijn eerdere stappen heel makkelijk over van het ene taalregister
baan ben ik toch meer gewend dat ik me van tevoren al naar het andere, wat de ene keer wat geslaagder uitpakt
onbetaald inwerk – en ik geniet van de luxe dat mijn dan de andere keer.”
voorganger, Hans Bennis, ook nog halftijds aanwezig
is.” MIDDELEEUWSE TOESTANDEN
Moet je met zoveel variatie en hang naar vrijheid de taal
GESCHROKKEN nog wel willen sturen als overheid? “Ja, we willen ook
Naar die eerste reis naar Indonesië kijkt Van de Poel uit. niet vervallen in middeleeuwse toestanden, waarin ieder
“Ik ben daar in het verleden ook al geweest in opdracht zijn eigen taaltje schrijft, en communicatie over leef-
van de Taalunie, onder meer om te kijken hoe de taal- tijds- of landsgrenzen heen lastig wordt. Het lijkt me
cursussen en opleidingen Nederlands er waren opgezet. wenselijk dat we in de Lage Landen efficiënt met elkaar
Ik ben benieuwd hoe een en ander er nu voor staat. Er is communiceren, en dat we de mogelijkheid hebben om
de laatste vijf jaar veel gebeurd op het gebied van het onze taal op elkaar af te stemmen.”
talenonderwijs in Indonesië.” Vijf jaar geleden voerde De spanning tussen individualisme en taalbeleid zit al
de Taalunie een grote bezuinigingsoperatie uit, waardoor in Van de Poels eigen familiegeschiedenis. “Mijn groot-
onder andere een deel van het onderwijs Nederlands moeders zijn nog in het Frans naar school geweest. Mijn
werd geprivatiseerd.
In Antwerpen was Van de Poel ook lange tijd directeur
van het academisch talencentrum, en ze weet dus hoe
je taalonderwijs inricht. In de praktijk heeft ze in haar “Door scholieren te laten zien
werkzame leven al te maken gehad met veel van de be-
leidsterreinen van de Taalunie. “Ik ben er tijdens de dat het Nederlands een inter-
sollicitatieprocedure voor dit ambt van geschrokken hoe
diep ik er al in zat”, zegt ze. “Ik heb bijvoorbeeld ooit de nationale taal is, kun je de
zomercursussen geëvalueerd die de Taalunie ieder jaar
organiseert voor buitenlandse studenten Nederlands en belangstelling voor de studie
docenten. Verder was ik lid van de spellingcommissie,
die een nieuwe editie van het Groene Boekje voorbereid- wellicht doen groeien.”
de, leidde ik studenten tolken en vertalen op, hielp
ik mee met het ontwikkelen van pedagogische gram-
matica’s van het Nederlands en leidde ik een Europees
project over buitenlandse accenten.” ouders hebben moeten vechten voor volwaardige erken-
Al die ervaring neemt Van de Poel mee naar Den Haag ning van het Nederlands. Mijn moeder leerde kleuters
– net als haar Vlaamse achtergrond. De Taalunie is van bijvoorbeeld gedichtjes en liedjes, en hamerde daarbij op
Nederland en Vlaanderen (en staat ook in nauw contact een duidelijke uitspraak. Maar mijn kinderen hebben
met de Surinaamse overheid), maar het hoofdkantoor is vrienden die opmerken: ‘Wat vreemd dat je mama altijd
gevestigd in de Paleisstraat in Den Haag, en veel ambte- Nederlands spreekt.’”
naren zijn Nederlands. “Vlamingen zijn over het alge- Met dat alles in haar achterhoofd wil Van de Poel in
meen niet zo mobiel.” haar periode bij de Taalunie al die taalgebruikers zich
comfortabel laten voelen in hun taal. “Het Nederlands
SCHOOLMEESTERIG moet een aangename jas zijn waarin je je prettig voelt,
Wat fascineert haar aan taal? “Mensen zijn communice- en tegelijkertijd moet je je er voldoende flexibel in kun-
rende vaten. Je probeert via taal anderen deel te laten nen bewegen. Ook al betekent dat dat je bijvoorbeeld op
worden van je ideeën, gedachten en emoties; je geeft ze je werk een ander soort taal nodig hebt dan thuis.”
toegang tot je leven.” Dat betekent dat taal vooral ook
een individuele eigenschap is: “Het gaat over wie je BLOEIENDE OPLEIDINGEN
bent. Een vreemde taal spreken betekent bijvoorbeeld Van de Poel wil ook kijken naar de universitaire oplei-
dat je een stukje van je identiteit opgeeft en daardoor dingen Nederlands. “Zowel in Nederland als in Vlaande-
een nieuwe identiteit verwerft.” ren loopt de belangstelling voor de studie terug. Dat is
Daar zit een spanning met beleid – waarom wil ze echt een probleem dat we delen en dat we zouden kun-
zich daar dan toch op richten? Van de Poel: “Mensen er- nen proberen samen aan te pakken. We kijken daarbij
varen advies vaak als schoolmeesterig. Het grijpt in in te veel alleen naar ons eigen land – terwijl er buiten het
hun persoonlijk leven.” Tegelijkertijd kunnen mensen taalgebied tal van bloeiende opleidingen zijn. Door scho-
volgens Van de Poel zeker wel hulp gebruiken om zich de lieren in eigen land te laten zien dat het Nederlands een
gemeenschappelijke taal en cultuur van de twee landen internationale taal is met een sterke economische en
eigen te maken. “Iedereen moet zoveel mogelijk zichzelf culturele uitstraling, kun je de belangstelling voor de
kunnen zijn in zijn of haar taal, in het Nederlands.” studie wellicht doen groeien.” 
Nederland en Vlaanderen verschillen ook op dit punt
van elkaar, en dat maakt het feit dat de twee gebieden ONZE TAAL 2020 — 4
hun taalbeleid gezamenlijk uitvoeren af en toe ingewik-
keld. Waar veel Nederlanders bijna ieder taaladvies als
betuttelend of minstens als onnodig ervaren, is er in
Vlaanderen lange tijd meer behoefte geweest aan duide-
lijke regels. Toch verandert dat ook in Van de Poels
vaderland. “We leven in een tijd waarin identiteit en
creativiteit heel erg centraal staan. Ik ben een individu 25