Wat betekent het werkwoord sanctioneren?

De woordenboeken vermelden als betekenissen bij sanctioneren:

  • sanctie verlenen aan, bekrachtigen, goedkeuren
  • waarborgen, verzekeren, bevestigen
  • aan een sanctie onderwerpen, straffen

Voorbeelden:

  • Ondanks de protesten sanctioneerde de raad het plan in zijn eerstvolgende vergadering.
  • Er was al grote verontwaardiging ontstaan en de harde woorden van de minister sanctioneerden die kritiek.
  • Een leverancier mag onder bepaalde voorwaarden besluiten de producten toch niet te leveren; de rechter sanctioneert dat ook.
  • Het niet voldoen aan deze plicht is een overtreding die wordt gesanctioneerd met een boete of een waarschuwing.

In Nederland werd sanctioneren vooral in de eerste twee betekenissen gebruikt. De betekenis ‘straffen’ kwam vooral voor in België. Daarin is de laatste decennia verandering gekomen: sanctioneren komt in die laatste betekenis ook in Nederland vaak voor.

Het resultaat is wel dat het soms onduidelijk is wat er bedoeld wordt met sanctioneren. Als er verwarring kan ontstaan, kies dan voor ‘bekrachtigen’, ‘goedkeuren’ of ‘waarborgen’, of juist voor ‘een sanctie opleggen aan’, ‘aan een sanctie onderwerpen’, ‘straffen’.

Sanctie

Sanctioneren is afgeleid van sanctie. Dat betekende oorspronkelijk ‘goedkeuring, waarborg’. Later ging het ook ‘dwangmiddel’ (en dus bijna ‘straf’) betekenen. Het is dus niet zo vreemd dat sanctioneren de betekenis ‘straffen’ erbij heeft gekregen.