Wat is juist: een roze jurk of een rose jurk?

Juist is een roze jurk. De kleuraanduiding roze (‘lichtrood’) wordt met een z geschreven. Het is dus bijvoorbeeld ook een roze bril op hebben, op een roze wolk zitten, rozegekleurd, rozerood, babyroze, bleekroze, lichtroze, oudroze, zachtroze en zuurstokroze.

Het woord is aan het eind van de vijftiende eeuw uit het Frans overgenomen. Het Franse rose betekent allereerst ‘roos’, maar daarnaast ‘de kleur van rozen’. In het Nederlands is rose eeuwenlang een gangbare spelling geweest, maar in de achttiende en negentiende eeuw werd de variant roze veel gebruikelijker. Onder meer schrijver Louis Couperus (1863-1923), die het woord geregeld gebruikte – bijvoorbeeld in Eline Vere (1889) – koos consequent voor de spelling met een z.

In de spelling-De Vries en Te Winkel, de negentiende-eeuwse voorloper van de huidige officiële spelling, werd roze vervolgens verkozen boven rose. Waarschijnlijk speelde de uitspraak hierbij een rol: het woord wordt ook al geruime tijd met een z-klank uitgesproken.

Het broodbeleg ‘roze muisjes’ wordt overigens op veel verpakkingen gespeld als “rose muisjes”; volgens de fabrikant is dit een verwijzing naar de tijd dat ze voor het eerst geproduceerd werden (eind negentiende eeuw).

Uitspraak

Wat de uitspraak betreft is er variatie in de klank van de o: zowel de vernederlandste uitspraak ‘rooze’ (rijmend op loze) komt voor als de semi-Franse uitspraak ‘rôze’ (met min of meer de o-klank van voor of het Franse mort). De variant ‘rooze’ is vooral in België gangbaar, ‘rôze’ vooral in Nederland.

Rosé

Wél met een s is rosé, de uit het Frans geleende benaming voor lichtrode wijn of half doorbakken vlees.