Waar komt onthand vandaan in bijvoorbeeld 'Ik ben erg onthand zonder auto'?

 

Onthand betekent volgens Van Dale (2005) 'in ongelegenheid gebracht', 'ontriefd'. Het wordt gebruikt om uit te drukken dat we door het gemis van iets nadeel of moeilijkheden ondervinden. Ontrieven is overigens het tegenovergestelde van gerieven ('van dienst zijn'), een woord waarvan de herkomst onzeker is, al staat wel vast dat er een verband is met het Middelnederlandse rive/rijf ('mild, overvloedig, rijk voorzien van').

Het werkwoord onthanden betekende vroeger 'iemand uit de handen nemen', 'iemand iets afnemen'. Later kreeg het ook de betekenis 'iemand ontrieven, benadelen'. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal merkt al op dat de laatste betekenis de gewoonste is. Het WNT geeft de voorbeeldzinnen 'Dit boek mis ik hier, en ben daardoor zeer onthand' en 'Ik (moet) u zeggen, dat de kindermeid mij over acht dagen verlaat, ... wat mij ... zeer onthandt.'

Tegenwoordig kunnen we ook onthand zitten als we niet kunnen beschikken over iets wat we nodig hebben.