Is het waar dat er nooit een komma voor en mag staan?

 

Nee. Zo geformuleerd is deze regel veel te algemeen en daardoor onjuist. Als en de laatste twee elementen van een opsomming koppelt, zoals in 'A, B, C en D', gaat de regel meestal wel op. Maar en komt niet uitsluitend in opsommingen voor.

Een komma geeft een (kleine) rust aan, maar kan ook de interpretatie van een zin bepalen. In sommige zinnen is een komma voor en daarom noodzakelijk. Het ontbreken ervan kan tot twee soorten misverstanden leiden: een niet-bedoelde betekenis of een zinsstructuur die de lezer even op het verkeerde been zet. Van beide soorten misverstanden geven we enkele voorbeelden.

Niet-bedoelde betekenis:

  • Hij leerde er jongens kennen die dol waren op een biertje en meisjes met blonde haren. (Zonder komma leerde hij er zelf geen meisjes kennen.)
  • Hij schreef over de geschiedenis van handschriften en schoolboeken over de kunst van het schrijven. (Zonder komma schreef hij zelf geen schoolboeken.)
  • Onder de gasten zagen we mevrouw Bruinsma, de moeder van de jubilaris en de burgemeester. (Zonder komma na jubilaris waren er drie gasten óf is mevrouw Bruinsma ook de moeder van de burgemeester; mét komma is mevrouw Bruinsma de moeder van de jubilaris. De moeder van de jubilaris is dan een bijstelling bij mevrouw Bruinsma.)

Leesproblemen:

  • De raad geeft een opsomming van leerstoelen Nederlands en Neerlandistiek is hierbij niet als afzonderlijke studie geteld.
  • In dat rijtje is de eerste groter dan de tweede en de derde groter dan de vierde.

Veel lezers zullen na en even in verwarring gebracht zijn. Het leek er even op dat na en het tweede deel van een opsomming zou volgen. Maar en blijkt een nieuwe mededeling in te leiden. Een komma voor en had die verwarring kunnen voorkomen. Overigens verdient in dergelijke zinnen de puntkomma vaak de voorkeur boven het voegwoord en.