Wat is juist: in of op de bres? En welk werkwoord hoort erbij: staan of springen?

 

In de bres springen ('iemand te hulp komen, iets/iemand steunen', 'iets/iemand verdedigen') is de gebruikelijkste vorm, maar op de bres springen is eveneens juist. En in plaats van springen is ook het werkwoord staan mogelijk.

Deze uitdrukking gaat terug op de situatie waarin er een gat in een vestingmuur was geschoten; zo'n gat heet een bres. De dappersten sprongen dan naar voren om het als eersten tegen de vijand op te nemen; zo beschermden zij de anderen. Zij sprongen/stonden dan in het gat, of op de overblijfselen van de muur.

Verschillende naslagwerken maken het volgende onderscheid: in de bres springen en op de bres staan. Dat onderscheid hoeft echter niet per se te worden aangehouden. Op/in de bres springen komt wel wat acuter en actiever over en wijst eerder op het concreet helpen van iemand; op/in de bres staan heeft het betekeniselement 'klaarstaan, bereid zijn (om iemand te helpen)' in zich.

Een paar voorbeelden:

  • Toen haar buren beiden ziek waren, sprong Jeannine voor hen in de bres.
  • De trainer sprong op de bres voor zijn spits, die er volgens sommigen niets van zou kunnen.
  • Hij stond altijd op de bres voor een rechtvaardiger wereld.
  • Onze vereniging heeft steeds in de bres gestaan voor het behoud van de natuur in ons land.