Waarom is het meervoud van fotograaf fotografen en niet fotograven? Het is toch ook brief - brieven en raaf - raven?

De f van bijvoorbeeld fotograaf, geograafhiëroglief, filosoof en antroposoof blijft ook in het meervoud staan. Dat komt doordat deze woorden rechtstreeks uit het Grieks zijn afgeleid. In Griekse woorden die op een f eindigen, verandert de f niet in een v voor de meervoudsuitgang -en: fotografen, geografenhiërogliefen, filosofen, antroposofen, enz.

Fotograaf gaat terug op het Griekse woord phos, photos (‘licht’) en de stam van het werkwoord graphein (‘inkrassen, schrijven, afbeelden’). Het Nederlands heeft fotografie en fotograaf in het midden van de negentiende eeuw waarschijnlijk geleend uit het Frans (photographie en photographe).

Bij de meeste andere woorden op een f, zoals brief, staaf en aperitief, verandert de slot-f in een v: brieven, staven, aperitieven.

Er zijn vele tientallen woorden met zo'n f-meervoud. Een aantal voorbeelden: 

  • astrosoof - astrosofen
  • autobiograaf - autobiografen
  • bathyscaaf - bathyscafen
  • biograaf - biografen
  • cenotaaf - cenotafen
  • choreograaf - choreografen
  • chronograaf - chronografen
  • digraaf - digrafen
  • fonetograaf - fonetografen
  • fonosoof - fonosofen
  • graaf (als wiskundig begrip) - grafen
  • kalligraaf - kalligrafen
  • mesoscaaf - mesoscafen
  • oceanograaf - oceanografen
  • paraaf - parafen
  • paragraaf - paragrafen
  • stenograaf - stenografen
  • tachograaf - tachografen
  • telegraaf - telegrafen
  • theosoof - theosofen
  • tomograaf - tomografen
  • xenograaf - xenografen
  • xylograaf - xylografen

Er zijn ook woorden die een f-meervoud hebben en niet uit het Grieks komen, zoals kalief - kaliefen (een Arabisch leenwoord) en elf - elfen (als sprookjesfiguur; dit woord komt uit het Duits).