Wat is de juiste spelling: diagnosticeren of diagnostiseren?

 

Diagnosticeren wordt met een c geschreven.

Tot in de jaren negentig schreven veel woordenboeken diagnostiseren. Die spelling is inmiddels overal losgelaten; in alle spelling- en woordenboeken van de laatste jaren staat diagnosticeren, ook in het Groene Boekje en in het Witte Boekje.

De schrijfwijze met de c ligt etymologisch gezien het meest voor de hand. Diagnosticeren komt van het Griekse diagnosis en is via het Franse diagnostiquer in het Nederlands terechtgekomen. Franse werkwoorden die op -quer eindigen, gaan in het Nederlands veelal uit op -ceren: abdiquer - abdiceren, indiquer - indiceren, communiquer - communiceren, impliquer - impliceren, enzovoort. Bovendien hebben Nederlandse werkwoorden die op -iseren eindigen bijna altijd een Frans equivalent op -iser (standaardiseren - standardiser, specialiseren - spécialiser, legaliseren - légaliser, enzovoort), terwijl diagnosticeren geen Frans equivalent als diagnostiser kent.

Wellicht is de verwarring ontstaan door de veelvoorkomende werkwoorden op -iseren, die betekenen 'de door het grondwoord bedoelde of de daarmee geassocieerde eigenschap (doen) krijgen'. Een paar voorbeelden: automatiseren, amerikaniseren, socialiseren. Die grondbetekenis is bij diagnosticeren – en bij het vergelijkbare woord prognosticeren – niet van toepassing.