Print deze pagina

Zo gewonnen, zo geronnen

Waar komt het gezegde Zo gewonnen, zo geronnen vandaan?

Met zo gewonnen, zo geronnen wordt bedoeld dat je datgene wat je verdiend hebt vaak snel weer kwijt bent, aldus het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006). Volgens andere naslagwerken gaat het niet om 'normaal' verdienen, maar om iets wat "met weinig moeite of op oneerlijke wijze" (het spreekwoordenboek van F.A. Stoett) of "snel en gemakkelijk" (Van Dale, 2005) verkregen is. Kennelijk wordt de uitdrukking vaak met een negatieve nuance gebruikt.

Geronnen betekent hier letterlijk zoveel als 'weggevloeid': het is het voltooid deelwoord van het werkwoord rinnen, dat als hoofdbetekenis 'stromen, vloeien' heeft (vandaar 'wegstromen, wegvloeien'), en verwant is met rennen.

In formuleringen als geronnen bloed en geronnen melk heeft geronnen een andere betekenis: 'gestold, dik geworden, gestremd'. Het is hier dan ook niet het voltooid deelwoord van rinnen maar van het oude werkwoord gerinnen, dat 'samenlopen, stollen' betekent. Overigens heeft rinnen – onder invloed van het voltooid deelwoord geronnen – later de betekenis 'stollen' erbij gekregen. Het woord komt in de standaardtaal niet meer voor, maar wordt in sommige dialecten nog wel gebruikt. Het wordt onder meer genoemd in het Vlaams dialectwoordenboek (2001) van Herman J. Claeys.

Trefwoorden

terug
voorjaarsbanner

banner ITV

taalkalender