rariteitenkabinet

Citaat

“Cornelisse wilde het land niet als een rariteitenkabinet neerzetten, maar wist toch de vinger te leggen op allerhande buitenissige uitspraken en handelingen.”
(Bron:  Paulien Cornelisse trok iedereen in haar compleet eigen wereld. ‘Taal is mijn alibi’ – Ron Rijghard, NRC, 30 september 2026)

Betekenis

verzameling merkwaardige voorwerpen, samenraapsel van zaken of personen met excentrieke of opvallende eigenschappen

Uitspraak

ra-rie-tei-tuhn-ka-bie-net

Woordfeit

Enkele eeuwen geleden ontstond onder rijke burgers de hobby om exotische, zeldzame voorwerpen te verzamelen en met die verzameling tegenover anderen te pronken. Rariteiten is een ander woord voor zulke zeldzame voorwerpen. Het komt van het Latijnse raritas, ‘zeldzaamheid’, dat is afgeleid van rarus: ‘los, zeldzaam’. Ook het woord raar komt daarvandaan; de betekenis is verschoven van ‘zeldzaam’ naar ‘vreemd, gek’.

De rariteiten werden tentoongesteld in een kabinet: oorspronkelijk een kast, maar later – toen de verzamelingen groter werden – meestal een kamer. Ook de verzameling zelf werd gaandeweg een rariteitenkabinet genoemd, en ook wel rariteitenkamer. Kabinet komt van het Franse cabine (‘hut, hok’) en betekent eigenlijk ‘hokje’, maar ook ‘kast’ of ‘kamer(tje)’. De politieke betekenis van kabinet komt voort uit de specifieke betekenis ‘vorstenkamer, vertrek waar belangrijke beslissingen worden genomen’.

In figuurlijke zin is rariteitenkabinet een woord geworden voor een verzameling of samenraapsel van ‘rare’ – zeldzame, bijzondere of opvallende – voorwerpen, mensen of eigenschappen.