artefact

Citaat

“De gevonden artefacten moeten uiteindelijk te zien zijn in een nieuw museum in Antalya dat de komende maanden de deuren opent.”
(Bron: Een van oudste schiprestanten ooit gevonden, mogelijk ook wijn aangetroffen – Nu.nl, 14 oktober 2026)

Betekenis

cultureel of historisch interessant voorwerp dat door mensen is gemaakt

Uitspraak

ar-tuh-fakt

Woordfeit

Artefacten is een archeologische term voor cultureel of historisch interessante gebruiksvoorwerpen die door mensen zijn gemaakt of bewerkt. Vaak gaat het om voorwerpen uit lang vervlogen tijden, bijvoorbeeld werktuigen, eet- en drinkgerei of sieraden.

Arte is een naamvalsvorm van het Latijnse woord ars, dat niet alleen ‘kunst’ betekent, maar ook onder meer ‘kunstvaardigheid’, ‘bekwaamheid’ en ‘handwerk’. Het woorddeel fact komt van factum, het voltooid deelwoord van facere, dat ‘maken’ of ‘doen’ betekent. Een artefact is dus ‘met kunst(vaardigheid) gemaakt’.

Het woord artificieel, ‘kunstmatig’, komt via het Frans van het Latijnse artificialis, dat dezelfde elementen bevat. Het hoort bij artificium, ‘kunstvaardigheid’ of ‘kunstwerk’, dat is afgeleid van artifex. Dat betekent ‘iemand die kunst maakt’ (fex komt ook van facere), oftewel ‘kunstenaar’.

Artificialis en artefact bevatten dus dezelfde elementen, maar er is een belangrijk verschil: artificialis bestond al in het Latijn, artefact is (relatief recent) in Europese talen bedacht op basis van Latijnse woorden. Je kunt dus zeggen dat artefact een artificieel woord is.