Wat betekent iets aan je laars lappen en waar komt deze uitdrukking vandaan?

Betekenis

Als je iets aan je laars lapt, trek je je er niets van aan. ‘De automobilisten lapten de maximumsnelheid aan hun laars’ betekent dus dat de automobilisten veel harder reden dan toegestaan was. Iets aan je laars lappen heeft vaak betrekking op regels die genegeerd worden.

Herkomst

Lappen betekent ‘vastplakken’

In iets aan je laars lappen zit het werkwoord lappen in de (nu verouderde) betekenis ‘slaan, klappen geven’. Dit werkwoord kreeg in uitdrukkingen de algemene betekenis ‘iets met kracht doen’. Als je bijvoorbeeld je eten naar binnen lapte, was je aan het schrokken. En als je je vermogen erdoor lapte, was je je geld aan het verkwisten.

Iets aan je laars lappen betekende oorspronkelijk waarschijnlijk iets als ‘iets met kracht aan je zool vastplakken’ of ‘ergens met kracht bovenop stappen, zodat het aan je zool blijft plakken’. In figuurlijke zin ging dit betekenen ‘iets minachten’, want voor iets wat onder je zool geplakt zit, heb je geen respect. Vergelijk ook ergens je voeten aan afvegen, waarmee je ook minachting uitdrukt.

Er zijn ook enkele spreekwoordenboeken denken dat laars eigenlijk aars (‘kont’) is. Dan zou je dus oorspronkelijk iets uit minachting aan je kont vastplakken. Vergelijkbaar is ergens je kont (gat, reet) mee afvegen.

Lappen betekent ‘slordig schoenlappen’

Je kunt ook een andere verklaring tegenkomen, die uitgaat van lappen in de betekenis ‘herstellen door er een lap leer op te naaien’, zoals een schoenmaker doet. Lappen kon namelijk ook ‘slordig herstellen’ betekenen. Een stuk leer slordig aan je laars lappen zou dan een symbool zijn geweest voor onverschilligheid en zelfs minachting.

Varianten

Een andere vorm van aan je laars lappen, die vooral in België voorkomt, is iets aan je zolen lappen.

Andere varianten zijn iets achter je hielen lappen of plakken, iets aan je ellebogen lappen en iets onder je schoenen lappen.

Ook de korte uitroepen ‘Mijn zolen!’ of ‘Aan mijn zolen!’ hebben betrekking op iets wat je uit minachting gewoon onder je voeten plakt. Ze betekenen iets als ‘Echt niet!’ of ‘Reken er maar niet op!’ Je gebruikt zo’n uitroep bijvoorbeeld zo:

• Ze noemen het “een gedurfd plan”. Mijn zolen! Het is gekkenwerk!
• Hij vroeg of ik al om zes uur kon beginnen. Ja, aan mijn zolen!

Meer lezen?

• F.A. Stoett, Nederlandse spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden (1923).
• Woordenboek der Nederlandsche Taal bij lappen.
• Marc De Coster, Woordenboek van Populair Taalgebruik