Wat betekent de x-factor hebben en waar komt deze uitdrukking vandaan?

Betekenis

De x-factor hebben betekent dat je populair en succesvol bent, terwijl niet precies te omschrijven is hoe dat komt. Het gaat er bij de x-factor hebben dus niet zozeer om wat je allemaal kunt of om een mooi uiterlijk, al helpt dat wel mee. Het is vooral dat je een uitstraling hebt die anderen meteen aanspreekt: je ‘hebt iets’.

Ook dingen kunnen de x-factor hebben. Zo kan een huis volgens makelaars over de x-factor beschikken.

Herkomst: de x als symbool van een mysterieus ‘iets’

De letter x in de x-factor hebben is oorspronkelijk afkomstig uit de wiskunde. In de zeventiende eeuw gebruikte de filosoof en wiskundige René Descartes de letter x voor onbekende variabelen. Anderen ging dat daarna ook doen.

In de negentiende eeuw kreeg dat ‘onbekende’ van de x extra betekenis toen Wilhelm Röntgen een tot dan toe onbekende straling ontdekte, die hij X-Strahlen noemde. Al snel kwam internationaal de term X-rays in gebruik. In het Nederlands werd röntgenstralen de gewone term, maar in het Engels is X-rays nog steeds gangbaar.

In de tweede helft van de twintigste eeuw ontstond in het Engels de term X factor. Hiermee werd een mysterieuze factor bedoeld die bijvoorbeeld bepaalt waarom sommige atleten de absolute top halen, en andere niet, ook al zijn ze eigenlijk net zo getalenteerd. To have the X-factor werd een uitdrukking om die extra kwaliteit te benoemen.

In het Nederlands kwam de x-factor hebben aan het begin van de eenentwintigste eeuw in gebruik. Een belangrijke bijdrage daaraan leverde een Brits tv-programma met de titel The X Factor uit 2004. In 2005 kwam er een Vlaamse variant en in 2006 een Nederlandse. Die shows waren een zoektocht naar nieuw entertainment-talent. De deelnemers moesten zeker wat kunnen, maar vooral ook de x-factor hebben.

Meer lezen?

• The Idioms
• Etymonline over X rays