Page 29 - OnzeTaal_juni2019_HR
P. 29
IKTIONAIRE
weten dat de tijd voorbij is dat de Vla- De fokking
ming via allerlei betuttelende taaltips
Nederlands ‘door de strot geramd’ kreeg.
Wie het Nederlands koestert, luistert aso welke
graag naar Vlamingen die hun moeder-
taal soepel hanteren zonder artificieel of
bekakt te klinken. Als Geert Van Isten-
dael, Stefan Hertmans of Martine Tanghe eg …
aan het woord zijn, geniet je van een - Hmmm?
correct, maar ook fris en ongedwongen Z - Hier schrijft iemand: ‘Wij hebben een abonnement
Nederlands. Tussentaal is een taal die op De Groene. Meestal valt deze op woensdag in de bus.’
aarzelt tussen dialect en Standaardne- - Ja, en?
derlands, maar geen vaste regels kent. En - Waarom deze? Waarom niet: ‘valt híȷ´ in de bus’? Zo zeg je dat
taalnormen bezit de standaardtaal net toch? ‘Is De Groene er al? Nee, hij komt de laatste tijd steeds
wel – op voorwaarde dat je die op een vaker op donderdag.’
creatieve manier naar je hand zet. En dat - Ja. Angst voor spreektaal? Te informeel?
de modale standaardtaalgebruiker al eens - Ja, maar dan wel zo’n huiselijke beeldspraak. De Groene
fouten maakt en dat zijn of haar regio- wordt niet bezorgd, hij arriveert niet per post, nee, hij ‘valt in
nale tongval wat doorklinkt, is niet zo erg de bus’. En dan toch dat houterige deze.
– als er maar de ambitie is om met lief- - Een bonte mix van formeel en informeel.
de en toewijding de moedertaal te spre- - Wat me de laatste tijd ook vaak opvalt: niemand schrijft nog
ken en te schrijven. ze, als lijdend of meewerkend voorwerp. ‘Onze adviseurs staan
voor u klaar, u kunt ze altijd bellen’ – lees je dat nog weleens?
Het is altijd hen tegenwoordig. ‘Ik heb het ze gezegd’, ‘Er is ze
AMSTERDAMS [1] iets overkomen’, ‘Geef ze eens ongelijk’ – wie schrijft dat
HANS BEUKERS nog? Altijd dat stramme hen of hun. ‘Ik heb het hun gezegd’:
lelijk.
ristel Doreleijers en Nicoline van der - Dus de grens tussen schrijf- en spreektaal vervaagt, maar
K Sijs schrijven in hun artikel ‘Geef mij soms denken mensen: ja maar dát gaat te ver!? Ik heb geen
maar Amsterdams?’ (Onze Taal mei) over idee.
het dialect van de hoofdstad, en noemen - Ik hoorde van de week een radiocommercial voor een matras
een groot aantal woorden die als Amster- met het verkoopargument dat je daar betere seks op hebt. Nee
dams worden gekenschetst. Een groot serieus, overdag, op de nationale zender! Een gezonde nacht-
deel van de woorden herinner ik mij ook rust? Niks ervan: de betere seksmatras!
uit mijn Haagse jeugd, zoals gebeft gajes, - Interessant, maar wat heeft dat hiermee te maken?
al ken ik dat dan als befgajes. - Nou ja, de taal wordt dus steeds informeler – fuck, shit, kut,
Jiddische woorden werden vooral voor moet allemaal kunnen, maar hij wordt deze, ze wordt hen en in
1940 ook buiten Amsterdam gebruikt, plaats van die en dat lees je steeds vaker welke.
omdat er buiten Amsterdam heel veel - Dus vroeger was het ‘de onverlaat die’ en nu is het ‘de fok-
mensen Jiddisch kenden. In de jaren na king aso welke’ – mag ik het zo samenvatten? De algehele
de Tweede Wereldoorlog waren er vaak trend is informeler met hier en daar een plaatselijke herfor-
Jiddische woorden te horen in radio- malisering?
en tv-programma’s, bijvoorbeeld met - Ja zoiets. Of mensen voelen gewoon niet aan dat het twee
humorist Max Tailleur. Dat verklaart verschillende registers zijn?
vast ook waarom zo veel ouderen bekend - Ja, of ze voelen het wel aan, maar het maakt ze niet uit. Dat
blijken te zijn met die Amsterdamse mengen van registers, dat zie je in de mode ook. Een soort
woorden. postmodern eclecticisme. Een jeans-shirt met een zijden
stropdas, een trainingspak met lakschoenen eronder. Hoog en
laag, mix en match – je weet toch?
AMSTERDAMS [2] - Je maakt het nu wel erg mooi.
JOHAN LOOGMAN - LUXEMBURG - Hoezo?
- Ik denk dat mensen het gewoon niet meer weten. Die nuance
n hun artikel ‘Geef mij maar Amster- wordt niet meer aangeleerd. ‘In principe is het hen, maar in
I dams?’ geven Kristel Doreleijers en bepaalde gevallen is ze ook goed, en dat noemen wij de ge-
Nicoline van der Sijs het Amsterdams reduceerde vorm.’ Ja doei, te ingewikkeld.’ Die, dat, wat – eh,
fonetisch weer aan de hand van het lied doe maar gewoon overal welke. ONZE TAAL 2019 — 6
‘Geef mij maar Amsterdam’ van Johnny - Nooit echt goed …
Jordaan. Volgens de auteurs klinkt dat als - Precies, maar ook nooit echt fout.
volgt: “Geef mai maor Amsterdam, men
Mokums paradais”. Wie zoiets schrijft,
heeft nog nooit goed naar het Amster- JAN KUITENBROUWER
dams geluisterd. In Amsterdam klinkt de
ij niet als ‘ai’, maar meer als ‘aa’. 29
