Page 28 - OnzeTaal_juni2019_HR

LEZERSPOST

Reacties en signalementen naar: redactie@onzetaal.nl, of Redactie Onze Taal, Raamweg 1a, 2596 HL Den Haag.
Formuleer uw bijdrage kort en bondig, bij voorkeur in niet meer dan 250 woorden.

Foto: Kees van den Aarssen Naschrift Hans Beelen maakt wat je zegt, als je maar iets laat
De uitdrukking een hak zonder steel is
horen.
Er is één soort reactie die we in onze
niet overgeleverd. Over de precieze

familie niet prettig vonden, en laat dat
aard en betekenis van het stuk ge-
reedschap lopen de meningen onder
nu net de reactie zijn die in de rubriek
de kunsthistorici uiteen. Volgens
aangeraden: ‘Koester de mooie herinne-
Gustav Glück (Das große Brueghel- ‘Lezerspost’ in het aprilnummer wordt
Werk, 1951) is er sprake van een ringen.’ Het zal goed bedoeld zijn, maar
wisselwerking met de bijl die onder het kan overkomen alsof je niet ver-
de tafel is afgebeeld. Hij identificeert drietig zou mogen zijn. Ook waren het
als afgebeelde uitdrukkingen het bijl- juist de herinneringen die op dat mo-
tje met de steel (‘het totaal’) en een ment pijn deden. Misschien dat het
harkje zonder steel (‘iets nutteloos’). in andere situaties werkt, maar ik zou
Jan Graul (Volkstaal en volksleven in ermee oppassen.
KLÛNTOCHT het werk van Pieter Breugel, 1957)
PETER KRAFT - LEEUWARDEN meent dat er een schrapijzer of
krabber is uitgebeeld, en wijst erop STANDAARDTAAL IN
n de aprilaflevering van de rubriek dat krabber in Zuid-Nederlandse dia- VLAANDEREN
I ‘Lezerspost’ geeft Kees van den Aars- lecten ‘domoor, onhandige werker’ LUC SAVER - GULLEGEM (BELGIË)
sen een aanvulling op het artikel over betekent. Maar het is de vraag of
de taal van de Elfstedentocht van Jurryt deze figuurlijke betekenis al bestond n de aprilaflevering van haar column
van de Vooren in het februari/maart- in de tijd van Bruegel. I betwist Ann De Craemer dat het
nummer. Die Elfstedentocht heeft in Standaardnederlands de norm moet
Brabant namelijk de woorden klûntocht blijven op Vlaamse scholen, en voor-
(‘kroegentocht in de periode vooraf- WOORDEN BIJ SLECHT spelt ze dat de standaardtaal in Vlaan-
gaand aan het carnaval’) en klûnkruisje NIEUWS deren straks alleen als geschreven taal
(‘beloning voor het volbrengen van zo’n DON KLINKENBERG - AMSTERDAM en af en toe in een spreeksituatie zal
kroegentocht’) opgeleverd. bestaan.
Het dakje op de u hoort echter niet askia Aukema schrijft in haar artikel Ik begrijp haar standpunt niet. Wat is
thuis in deze woorden, zoals al op- S ‘Welke woorden werken bij slecht er zo fout aan als je trouw blijft aan een
gemaakt kan worden uit de uitspraak nieuws?’ (Onze Taal februari/maart) taalnorm die redelijke en duidelijk om-
‘kluuntocht’, met een lange u. Een u over wat je moet zeggen in het geval schreven regels bevat op het gebied van
met een dakje wordt uitgesproken als dat je gesprekspartner iets naars is woordgebruik, zinsbouw en grammati-
‘oe’, zoals in het woord skûtsjesilen. overkomen. Onlangs is zeer onverwacht ca? Ik heb het hier niet over het ver-
en te jong mijn moeder overleden, en krampte soort standaardtaal dat ons
Naschrift redactie ik herkende daarom veel van de goede vroeger werd opgedrongen en waardoor
In de Friese spelling is het inderdaad en verkeerde voorbeelden, en kon me heel wat Vlamingen een soort koud-
kluntocht. Maar de in het aprilnum- vooral vinden in de opmerking dat het watervrees voor het Nederlands opde-
mer genoemde Brabantse, op de bij oprecht medeleven niet veel uit- den. Maar Ann De Craemer zou moeten
Elfstedentocht geïnspireerde kroe-
gentochten worden daar vaak aan-
geduid met klûntocht – misschien
om het woord met dat dakje een wat
authentiekere uitstraling te geven?

HARK OF HAK?
HUIB LAZET - ALKMAAR

ans Beelen en Jos Wilmots schrij-
H ven in het aprilnummer over Ne-
derlandse spreekwoorden, het beroemde
ONZE TAAL 2019 — 6 komen, is een hark zonder steel (‘een
schilderij van Pieter Bruegel de Oude.
Een van de uitdrukkingen die ter sprake
nutteloos voorwerp’). Maar in het steel-
loze voorwerp op het schilderij herken
ik geen hark, maar een hak, een stuk
tuingereedschap om aarde los te ma-
ken, onkruid tussen plantgoed weg te
‘hakken’ en voren te maken. Ik vermoed
dat de uitdrukking dan ook luidt: een
28 hak zonder steel. Detail uit Nederlandse spreekwoorden van Pieter Bruegel de Oude (1559).