Page 8 - OnzeTaal_juliaug2019_HR

LEZERSPOST

Reacties en signalementen naar: redactie@onzetaal.nl, of Redactie Onze Taal, Paleisstraat 9, 2514 JA Den Haag.
Formuleer uw bijdrage kort en bondig, bij voorkeur in niet meer dan 250 woorden.

DRONE IS GEEN ‘HOMMEL’ paraat). Journaallezers hebben voor en Mogelijk zoiets als deze tip: ‘Als ze naar
LINE WIENER - AMSTERDAM tijdens de uitzending weinig tijd om de hoofdgedachte van een alinea vra-
hun tekst door te nemen, en dankzij de gen, kijk dan naar het begin of slot van
n het Engels betekent drone autocue kunnen ze die min of meer de alinea.’ Dat lijkt misschien een truc-
“I eigenlijk ‘hommel’ of ‘mannetjes- oplezen. Als je vooraf niet bekend bent je, maar het komt neer op het advies je
bij’”, zo staat in de aprilaflevering van met de zinsopbouw, wordt al snel on- kennis van tekstopbouw te gebruiken.
de rubriek ‘Taaltje’ – en trouwens ook duidelijk waar de klemtoon hoort te lig- Nee, er is volgens mij niet veel mis
in Van Dale. De Nederlandse vertaling gen, en ga je die op de verkeerde woor- met dit examenonderdeel. En ja, het
van drone is echter ‘dar’, oftewel ‘man- den leggen. Als je erop let, zie je som- zou mooi zijn als er in het onderwijs en
netjesbij’. Hommels zijn een aparte mige journaallezers op zulke momenten op het examen meer plaats ingeruimd
groep binnen de bijenvarianten. Het En- ook wat verbaasd opkijken – alsof ze zou worden voor taal- en letterkunde.
gelse woord voor ‘hommel’ is bumblebee. ook zelf het nieuws voor het eerst horen. Dat heb ik ook altijd bepleit, maar wel
op voorwaarde dat er meer uren Neder-
Foto: Wikimedia / Waugsberg EINDEXAMEN jaren zeventig, toen ik leraar Neder-
lands op het lesrooster komen. Begin
lands was, ging van mijn eerste eind-
ANTOINE BRAET - AMSTELVEEN
examenklas meer dan de helft Neder-
lands doen aan de nieuwe lerarenoplei-
n de stukken die dit jaar in Onze Taal
I staan over het schoolvak Nederlands,
klinkt geregeld kritiek op het centraal ding. Maar in die tijd had die bewuste
klas, tijdens het landelijke havo-experi-
schriftelijk eindexamen. Ik moest daar- ment, vijf uur Nederlands in de week!
aan denken toen in mei mijn oudste Daarna, toen ik slechts twee of drie uur
kleindochter (havo-)eindexamen moest had, is me dat in de verste verte nooit
Een dar, in het Engels: drone. doen. Bij de voorbereiding vroeg ze haar meer gebeurd.
moeder om hulp bij ‘de tekst met vra-
gen Nederlands’, en die zei: “Vraag het
VERKEERDE KLEMTONEN [1] aan opa, die heeft daar schoolboeken KLÚNTOCHT
A.G.M. WEIJERMARS - WADDINXVEEN voor geschreven en hij had ook iets te SJOERDTJE MULDER - OENTSJERK
maken met het eindexamen” (ze doelde
et instemming las ik in het mei- op mijn voorzitterschap van de CVEN – n het aprilnummer van Onze Taal
M nummer Frens Bakkers serieuze die examencommissie van de rel om de I stond in de rubriek ‘Lezerspost’ het
en tegen het eind hilarische artikel verplichte boekenlijst rond 1990). woord klûntocht (‘kroegentocht, vooral
‘Serieus genómen?’, over het verschijn- Natuurlijk ging ik op het verzoek in. in Brabant’); in de juni-aflevering werd
sel dat sprekers de klemtoon op een We maakten samen het examen van opgemerkt dat dit kluntocht zou moeten
heel ander woord leggen dan je zou 2018, eerste tijdvak. Ik zag dat dit exa- zijn, maar ook hierop is een kleine cor-
verwachten. Volgens Bakker is het een menonderdeel in essentie nog is zoals rectie op haar plaats: in het Fries schrijf
reactie op de vervlakking van onze de CVEN het dertig jaar geleden heeft je klúntocht. In het Fries wordt in geslo-
spreektoon, maar misschien speelt er bedacht, afgezien van de vragen over ten lettergrepen de u uitgesproken als
nog iets anders mee. De rare klemtonen argumentatieleer die wij toen (ten on- ‘uh’ en de ú als ‘uu’. De û – uitspraak
die presentatoren op radio en tv tegen- rechte lijkt me nu) voor het vwo wilden ‘oe’ – moet zowel in gesloten als in
woordig leggen, zouden ook kunnen reserveren. Ondanks mijn leeftijd (bijna open lettergrepen worden gebruikt.
voortkomen uit angst om oubollig 77) en ondanks dat ik me de laatste
gevonden te worden en daarmee jonge- twintig jaar niet meer met het vak heb
re luisteraars of kijkers te verliezen. beziggehouden, bleek ik het examen WETLANDS
Dat zou ook een verklaring kunnen zijn nog goed te kunnen maken. Ik had HANS HUIJBOOM - AMSTERDAM
voor het hoge spreektempo en de afwij- maar 3 van de 36 vragen ‘fout’. Omge-
kende zinsmelodie die je vaak hoort. Op rekend een 9+ – een stuk hoger dan de et instemming las ik de ingezon-
Radio 1 is Lara Rense in het programma 7,5 die een aantal hoogleraren Neder- M den brief van Brenda Mudde in de
Nieuws en Co een voorbeeld van deze lands onlangs scoorden als gemiddelde. mei-aflevering van de rubriek ‘Lezers-
wijze van spreken. Ik vind het vermoei- Maar die maakten dan ook de vwo- post’, over de nieuwe benaming ‘Am-
end ernaar te luisteren. opgave – of komt het doordat zij let- sterdam Wetlands’ voor het gebied
ONZE TAAL 2019 — 7/8 VERKEERDE KLEMTONEN [2] argument is trouwens nogal zwak, want onze-taal’ die zij geeft nog aanvullen:
terkundigen en taalkundigen zijn en
tussen Amsterdam-Noord en Alkmaar.
Ik kan de voorbeelden van ‘weg-met-
ik ‘taalbeheerser’ was? Dat lagecijfer-
teksbehandeling is geen exact vak, waar
de voormalige suikerfabriek (en nu
CHRISTIAAN POLET - GOUDA
evenementenlocatie) bij Halfweg heet
een specialist automatisch een hoog
et probleem van de verkeerde
cijfer voor haalt.
tegenwoordig ‘SugarCity’, de Utrechtse
wijk ‘de Uithof’ is vorig jaar omgedoopt

H klemtonen dat Frens Bakker in het
Terwijl ik de vragen zat te beant-
meinummer signaleert, wordt volgens
mij in de televisiewereld (in ieder geval
steeds genoemd bezwaar denken: dit
Emmense Noorderdierenpark heet sinds
de doorstart/heropening ‘Wildlands
examenonderdeel zou draaien om zin-
deels) veroorzaakt door het gebruik van woorden, moest ik ook aan een ander tot ‘Utrecht Science Park’ en het
de autocue (of teleprompter – helaas is loze trucjes. Wat daar precies mee be- Adventure Zoo’. Wat is men toch bang
8 er geen Nederlands woord voor dit ap- doeld wordt, is me niet echt duidelijk. om de eigen taal te laten zien!