Page 8 - OnzeTaal_febmrt2019_HR

LEZERSPOST

Reacties en signalementen naar: redactie@onzetaal.nl, of Redactie Onze Taal, Raamweg 1a, 2596 HL Den Haag.
Formuleer uw bijdrage kort en bondig, bij voorkeur in niet meer dan 250 woorden.

SHE-OFFICER als de kern wordt gezien. Zo kom je parlementariërs: “‘Dit is onkan!’, riep de
ALISON GIBBS - OEGSTGEEST in plaats van als puntje bij paaltje politicus uit. ‘Ik vraag u, neem uw ver-
komt … ook vaak puntje bij paaltje antwoordelijkheid, want wij gaan ook
ven werd ik op het verkeerde been tegen, en blijven van het lange ‘Hij met u moeten afrekenen bij de komen-
E gezet bij het lezen van Jan Erik heeft de klok wel horen luiden maar de verkiezing. U bent daar om een job
Grezels artikel over verengelsing aan weet niet waar de klepel hangt’ in de te doen!’”
de universiteit en hogeschool (‘Een praktijk soms maar twee woorden Dat dit woord niet in Van Dale staat,
betoog kan ik in het Nederlands beter over: klok en klepel. Daarmee wordt is onkan!
onderbouwen’, Onze Taal november). dan volop gevarieerd: een klok-en-
Marte Sveistrup vertelt daarin dat zij klepel-verhaal, iets met klok en klepel,
als “she-officer bij DSM” werkt. She- enz. Een mooi voorbeeld – omdat
officer? Wat doet ze dan? Vrouwen- het zichzelf als het ware beschrijft –
zaken? Gelukkig legt zij uit dat she in is de uitdrukking om een lang verhaal Foto: Jeanette Loeb
dit geval ‘safety, health, environment’ kort te maken: die wordt vaak in-
betekent. Interessant is dat men in de gekort tot lang verhaal kort.
Engelstalige wereld van ‘HSE’ (‘Health, Ook van met kop en schouders
Safety and Environment’) spreekt (de ergens boven uitsteken blijven soms
afkorting wordt met hoofdletters ge- alleen de meest sprekende woorden
schreven). Health and safety is namelijk over. Opmerkelijk is dat zelfs de
een vaste combinatie in het Engels. Net meervoudsuitgang in schouders voor
zoals groente en fruit in het Nederlands. sommige mensen te veel is, zoals
het voorbeeld van Bertjan ter Braak
bewijst. Overigens komt met kop
HINUNDHERSCHIEBER en schouders als verkorte uitdruk-
EEP FRANCKEN - LEIDEN king wel vaker voor dan met kop en FERRY
schouder. JEANETTE LOEB - AMSTERDAM
n de decemberaflevering van zijn
I rubriek ‘Raarwoord’ schrijft Guus et woord ferry blijkt al sinds de ne-
Middag over de dichter Gerrit Kouwe- ONKAN H gentiende eeuw in het Nederlands
naar en de Duitse versie van diens SALOMON KROONENBERG - HAARLEM voor te komen, en het staat ook al sinds
gedicht ‘Aire’; dat woord werd vertaald jaar en dag in Van Dale, maar deson-
als Autobahnraststätte. In dat verband warte Piet kan écht niet meer’, danks was ik onaangenaam verrast te
noemt Middag het woord Eisenbahn- ‘Z hoor je tegenwoordig vaak, of: zien dat bij een van de metrostations
knotenpunkthinundherschieber (‘wissel- ‘Zwarte Piet zou eigenlijk niet meer van de nieuwe Noord-Zuidlijn de voor
wachter’) als cliché van het Duits als moeten kunnen.’ Met dat kan niet meer Amsterdammers zo vertrouwde pont
taal van de onmogelijk lange woorden. en kunnen niet meer bedoelen we dan over het IJ nu wordt aangeduid als
Ik ken het woord van de middelbare ‘niet meer acceptabel zijn’. Het rijke ‘ferry’. Voor mij is een pont geen ferry,
school als Oberbundeseisenbahnknoten- Surinaams-Nederlands heeft alweer een wat er ook in het woordenboek staat.
punkthinundherschieber – een toespeling stap verder gezet in die ontwikkeling.
op de in veel Nederlandse ogen over- In Suriname kun je namelijk zeggen:
dreven hang naar hiërarchie onder ‘Zwarte Piet is onkan.’ Als regelmatige VERSCHEPING?
Duitsers, en op hun neiging om in hun lezer van de online Surinaamse kranten EMMY VAN STRATUM - EINDHOVEN
taal nóg langere samenstellingen te Starnieuws en De Ware Tijd en het
maken dan wij doen in de onze. maandblad Parbode kom ik die uitdruk- nlangs kwam ik in de Volkskrant
king steeds vaker tegen. Een paar voor- O een alleraardigst anglicisme tegen.
beelden: “De minister is verder van In een artikel over de zelfmoord van de
MET KOP EN SCHOUDER mening dat leerlingen niet mogen over- Kroaat Slobodan Praljak, die een jaar
BERTJAN TER BRAAK - AMSTERDAM gaan wegens leeftijd. Dat is ook ‘onkan’, daarvoor in de rechtszaal van het Joe-
meent de minister en ze aarzelt niet in goslavië-tribunaal een flesje vergif had
et kop en schouders boven iets uit- deze kwestie het predicaat kindermis- leeggedronken, stond te lezen: “Zijn
M steken is een bekende uitdrukking, handeling te gebruiken” (Parbode, 28 koffers stonden gepakt en werden
ONZE TAAL 2019 — 2/3 zonder boven de rest uitsteken, en met weer de eerste klas te laten overdoen is voor verscheping naar Kroatië.”
maar mij is de afgelopen tijd opgevallen
samen met talloze dozen vol persoon-
juni 2018). Verderop in hetzelfde stuk
staat: “Immers een leerling telkens
lijke spullen op twee pallets klaargezet
dat met kop en schouder wordt gebruikt

Praljak kwam uit Zagreb, dat niet
misschien toch ook een beetje ‘onkan’?”
het woord schouder in het enkelvoud.
Starnieuws schrijft op 15 november
En
aan zee ligt. Vervoer per schip ligt dan
Bijvoorbeeld op Telegraaf.nl: “Airbnb
(...) is met kop en schouder de grootste
niet voor de hand: helemaal via de
2018 naar aanleiding van een staking
bij de IAMGOLD Rosebel Gold Mines:
Straat van Gibraltar! Hier is sprake van
verhuurder aan toeristen.” Is die con-
structie wel correct?
Engels ook ‘vervoer over de weg’ kan
‘onkan’ dat er wordt gedreigd met de
Naschrift Taaladviesdienst “Read [vakbondsleider – SK] vindt het een vertaling van shipment, dat in het
broodwinning van deze mensen.’ Op
betekenen, maar in het Nederlands niet.
Het komt vaker voor dat uitdrukkin- 10 november citeerde dezelfde krant uit Het wekt de indruk dat er ook een
8 gen worden ingekort tot datgene wat een discussie over stelselmatig afwezige Zagreb aan Zee bestaat … 