Page 13 - OnzeTaal_febmrt2019_HR

TEST

TAALADVIESDIENST

bruikt: ‘voorspelbaar, ‘clichématig’. Een A. Test uw spellingkennis
voorbeeld daarvan: ‘Aan het einde van KORTE TAALTIPS 1. a. 24 urig
het journaal maakte de presentator het b. 24’urig
onvermijdelijke bruggetje naar het Scène/scene Scène en scene c. 24-urig
weerbericht.’ verschillen in betekenis en in 2. a. saucijsenbroodje
uitspraak: scène spreek je op zijn b. saucijzenbroodje
Frans uit (als ‘sèène’), scene op c. sausijzenbroodje
UITSPRAAK NOBELPRIJS zijn Engels (als ‘sien’). 3. a. sifylis
aarom wordt het woord Nobel- >> onzetaal.nl/scene b. syfilis
W prijs uitgesproken als ‘noo-bèl- c. syphilis
prijs’? Nobel spreek je toch uit als Bedoening Schrijf niet bedoeling
‘nó-bel’, ook in het Zweeds? als dat niet de bedoeling is: het is B. Vergroot uw woordenschat
Het woord nobel (‘edel, edelmoedig’), een vrolijke bedoening, een drukke 1. cortège
dat zowel in het Nederlands als in het bedoening, een saaie bedoening, enz. a. kliek
Zweeds bestaat, wordt in beide talen >> onzetaal.nl/bedoening b. optocht
inderdaad uitgesproken met de klem- c. provisie
toon op no- en met een toonloze klin- Kostwinner/kostwinnaar 2. miezemauzen
ker in de tweede lettergreep. Maar het De juiste vorm is kostwinner. Het a. kniezen
gaat in Nobelprijs niet om dat woord. woord winnaar hoort vooral bij b. muggenziften
De Nobelprijs is vernoemd naar wedstrijden en prijsvragen. c. roezemoezen
Alfred Nobel, een Zweedse chemicus >> onzetaal.nl/kostwinner 3. ravissant
en industrieel uit de negentiende eeuw. a. betoverend
Zijn naam wordt uitgesproken met de b. netelig
klemtoon op de tweede lettergreep en c. opvallend
met een heldere è-klank: ‘noo-bèl’. En Dit werkwoord is een afleiding van
die uitspraak wordt ook gehanteerd in papier-maché. De spellingregels zeggen C. Zoek de fouten
Nobelprijs. niets over de vraag hoe afleidingen 1. Al van kindsaf aan wilde zijn
van woorden op -é geschreven moeten nichtje coute que coute bij een
worden; alleen over meervoudsvormen meterologische dienst werken.
UITSPRAAK PAPRIKA (zoals clichés) en verkleinvormen (zoals 2. Toendertijd bevroede ze niet dat
oe spreek je het woord paprika cafeetje) wordt iets gezegd. Wel is in ze op Antartica gestationneerd
Huit? enkele naslagwerken al enige tijd een zou worden, daar een leuke Sibe-
Paprika kan op twee manieren worden vergelijkbaar woord te vinden: macra- riër zou ontmoeten en in no time
uitgesproken: als ‘pappriekaa’ en als meeën, afgeleid van macramé. Naar ana- in de binnenlanden van Rusland
‘paapriekaa’. De ‘paa’-uitspraak is ge- logie daarvan ligt ook papier-macheeën zou wonen.
bruikelijker, en is ook net iets logischer. voor de hand, evenals bijvoorbeeld
Het woord bestaat namelijk uit drie let- djembeeën (‘op een djembé spelen’). D. Extra
tergrepen: pa-pri-ka; de eerste a staat In de vervoeging blijft de dubbele Hoe heet dit type glas: bokaal,
aan het einde van een lettergreep. En ee staan: ik papier-machee, ik papier- erlenmeyer, roemer of tulpglas?
in zo’n ‘open’ lettergreep wordt de klin- macheede, ik heb gepapier-macheed. Een
ker in principe lang uitgesproken: ‘aa’, carnavalsmasker dat van papier-maché
‘ee’, ‘ie’, ‘oo’, ‘uu’. Vergelijk ook de uit- gemaakt is, is dus een gepapier-macheed
spraak van bijvoorbeeld Afrika, eclips en carnavalsmasker. Overigens kan papier-
Utrecht. maché ook als bijvoeglijk naamwoord
Toch is er vooral bij leenwoorden worden gebruikt: een papier-maché
veel uitspraakvariatie. Zo wordt de carnavalsmasker. 
eerste a van ananas, abonnement en
papegaai meestal kort uitgesproken,
al komt de lange a ook voor; bij paprika
is het net andersom. De uitspraak ‘pap- MEER TAALADVIES?
priekaa’ komt waarschijnlijk uit het Wilt u direct antwoord op een taalvraag?
Duits, waaruit het Nederlands het Dan kunt u ons bellen: de Taaladvieslijn
woord heeft overgenomen. is elke werkdag van 9.30 tot 12.30 uur
bereikbaar op 0900 - 345 45 85
(€ 0,90 per minuut). Als lid kunt u
MET PAPIER-MACHÉ WERKEN gratis vragen stellen per e-mail via het Foto: Rijksmuseum ONZE TAAL 2019 — 2/3
nze kinderen zaten dagenlang formulier op www.onzetaal.nl/vraag.
‘O te papier-machéen.’ Is dat Op onze website worden tal van
laatste woord goed gespeld? taalkwesties behandeld: www.onzetaal.
De juiste spelling is papier-macheeën. nl/taaladvies. Voor de spelling van tien-
Het woord is in die vorm opgenomen duizenden woorden en namen (mét
in de Spellingwijzer Onze Taal, maar uitleg) kunt u ook terecht op onze De antwoorden vindt u op
ontbreekt in andere naslagwerken. spellingwebsite: www.spellingsite.nu. bladzijde 26 van dit nummer. 13