Page 11 - OnzeTaal_febmrt2019_HR

Beeld: 123 RF / Onze Taal

1. Laat in ieder geval íéts horen
Ja, het is moeilijk om die condoleancekaart te schrijven 6. Woorden en zinnen die echt niet kunnen
of dat telefoontje te plegen, maar hoe onhandig je de - Gelukkig Bijvoorbeeld: “Gelukkig heb je er nóg een.”
situatie ook te lijf gaat, één ding ervaren mensen als (Bij het verlies van een kind.)
veel pijnlijker: niets horen. Ook minder handig in dit - Het is maar “Het is maar een kat.”
genre zijn reacties als: - Het komt wel goed “Dat is namelijk niet altijd het
geval.”
- Rot zeg. Nou, ik hoor je wel weer als het achter de - Ik weet hoe je je voelt Zeker niet gebruiken bij on-
rug is! vergelijkbare gevallen: “Toen mijn vader overleden
- Ik dacht: ik bel maar niet, anders moet je aan hem was, zei een kennis dat ze precies wist hoe ik me voel-
denken en word je weer verdrietig. de: zij had net een cavia begraven.”
- Ik wilde wel bellen, maar het kwam er niet van. - Je moet Bijvoorbeeld: “Je moet het accepteren”, “Je
moet wel positief blijven”, “Je moet gewoon geloven
2. Luister en stel vragen dat het niet kwaadaardig is.” En al helemaal niet: “Je
Waar alle ervaringsdeskundigen het over eens zijn: de moet toch ergens aan doodgaan.”
beste reactie op groot verdriet is een luisterend oor en - Wees maar blij Bijvoorbeeld: “Wees maar blij dat het
oprechte interesse: “Vraag me alles wat je wil weten nog niet geboren was, je had er nu nog geen band
over mijn ziekte. Je mag best vragen of ik er dood aan mee.” (Bij een miskraam.) Of een arts tegen een
zal gaan. Ik wéét dat je je dat afvraagt. Die vraag heb ik vrouw die geen kinderen kan krijgen: “Wees maar
zelf ook aan mijn dokters gesteld; het is een logische blij, want dan kun je ze ook niet verliezen.”
vraag.”
En een goede vraag aan iemand die niet lang meer 7. Woorden en zinnen die altijd kunnen
heeft, is volgens een reageerder: ‘Zie je ertegen op of Dat zo veel mensen het moeilijk vinden om iets pas-
kijk je ernaar uit?’ sends te zeggen bij andermans misère, maakt duidelijk
dat het niets is om je voor te schamen. ‘Ik weet niet wat
3. Stel je gesprekspartner centraal ik moet zeggen’ of ‘Ik heb hier geen woorden voor’ is
Het gaat nu even niet om jou, dus probeer je eigen per- eigenlijk altijd goed.
spectief niet op de voorgrond te plaatsen. Vraag bij- Een enkeling vindt sterkte niet echt een briljante
voorbeeld niet als eerste of het besmettelijk is. Andere term: “Waarom zou je sterk moeten zijn?”, schrijft
opmerkingen die je beter kunt vermijden: iemand. “Stort in, huil, schreeuw, val stil en sta weer
op.” Maar toch zal niemand er aanstoot aan nemen als
- Nee hè, ga jij ook al dood? Ik trek het niet meer! je dat woord gebruikt op een kaartje. Andere formulerin-
- Nou, ik hoop dat ik hier niet altijd aan hoef te den- gen die altijd wel kunnen: ‘Ik hoop met je mee op een
ken met Thanksgiving. (Een Amerikaanse man nadat
zijn vrouw heeft verteld over het overlijden van haar
zoon.) “Rot zeg. Nou, ik hoor
- Je man was toch al vaak weg; die van mij is altijd
je wel weer als het
thuis. (Na een overlijden.)
4. Wees terughoudend met het ‘invullen’ achter de rug is!”
van iemands situatie
slecht nieuws? dan liever niet aan een voorspelling: goede uitslag’, ‘Ik voel met je mee’, ‘Ik vind het heel erg
Ben je geen waarzegger, gedachtelezer of arts? Waag je

- Ach, binnen het jaar heb je een nieuwe. (Bij een
voor je’ en ‘Ik denk aan je.’ Ook ‘Gecondoleerd’ kan bij
doodgeboren kindje.)
woord met weinig gevoelswaarde.
- Dat is niet zo erg voor jou, want jullie hadden toch een overlijden altijd, al vinden sommige mensen het een
geen contact. (Na het overlijden van een vader.) Dat het allemaal woorden zijn die al op menig kaartje
- Veel kankersoorten zijn goed te genezen, hoor! hebben gestaan, doet er niet veel aan af. De goede be-
(Tegen iemand bij wie de kankersoort nou net niet doelingen blijven overeind. En eigenlijk geldt: zolang je
te genezen is.) de grootste valkuilen omzeilt en woorden gebruikt die
oprecht medeleven uitdrukken, maakt het geen klap uit
5. Ken je ‘publiek’ wat je zegt.
Veel van de onbedoeld botte teksten hiervoor kúnnen
humoristisch zijn als je weet dat de ander net zulke Want al met al lijkt iedereen die te kampen heeft met
zwarte humor heeft als jijzelf. Zo kon iemand het na een groot verlies hetzelfde te willen: dat er serieus wordt
een chemo wel waarderen dat de buurman onomwon- geluisterd naar zijn verhaal. Niets meer, maar vooral
den vroeg: “Hoelang heb je nog?” niets minder. En wie luistert, kan inschatten wat de bes-
Een “bevrijdende lach” klonk er ook toen iemand te manier is om te reageren. Vaak is dat: erkennen dat
mailde na een overlijden: “Ik schreef bijna: ‘Zet ’m op’, het niet makkelijk is, en iemand het gevoel geven dat je ONZE TAAL 2019 — 2/3
maar dat is nu natuurlijk niet echt gepast om te zeg- meeleeft. En af en toe is het: de draak steken met de
gen.” hele sodemieterse bende. 
Verder vallen concepten als “Gods plan” en “Gods
bedoeling” niet bij iedereen even goed. En evenmin Dit stuk kwam tot stand dankzij alle openhartige verhalen
staat iedereen open voor geneesmiddelen als “schim- die we ontvingen. Iedereen: enorm bedankt daarvoor. En
melpaddenstoelen”, “amandelpitten” en andere alle inzenders die te maken hebben of gehad hebben met
“zweefteverij”. ziekte en verlies: sterkte gewenst! 11