Page 13 - 12_OnzeTaal_dec2018_HR

Ze noemen alleen Kerst, of alleen Oud en Nieuw, of bei- Veel invullers voelen zich er vooral ongemakkelijk bij:
de, meestal in chronologische volgorde, maar verreweg “Ik ben niet gelovig, en op een of andere manier voelt
de grootste groep blijkt te bestaan uit mensen die het die zegening als een druk. Lief dat iemand me dat toe-
wat vager houden door het in hun wens alleen over wenst, maar ik kan het niet oprecht terugzeggen.”
‘feestdagen’ te hebben. Sommigen hebben daar prakti-
sche redenen voor (“Dan heb je alle drie de dagen in één GEMAKZUCHTIG
keer”), maar de meesten willen de ander geen specifie- Een van de andere wensen die kritiek oproepen, is ‘de
ke feesten opdringen. Dit geldt nog sterker voor het nog beste wensen’. Aan de ene kant heeft deze formulering
vagere dagen: “Niet ieders thuissituatie of familie is zijn fans (“Mijn thuissituatie is zodanig dat er geen Kerst
leuk. Ook niet iedereen is zomaar vrij.” Daarbij is dagen gevierd wordt en de vakanties sowieso een pijnlijke aan-
wel zo handig omdat “het ook over de tussenliggende gelegenheid zijn. De beste wensen zijn altijd welkom!”),
vrije dagen gaat”. En gemakkelijk: “Daarmee houd je aan de andere kant vinden velen het een gemakzuchtig
het algemeen. Kun je niets vergeten en maakt het niet cliché. Een ander bezwaar: het is raadselachtig wat je
uit wanneer je iemand weer ziet.” iemand met ‘de beste wensen’ nu eigenlijk toewenst.
Wat wensen de reageerders de ander toe tijdens de Toch niet dat hij nog veel wensen toegewenst krijgt, en
feestdagen? Een stevige meerderheid wil dat die dagen al helemaal niet dat hij nog veel wensen mag hebben.
‘fijn’ zijn. Fijn hoort met prettig, goed, gezellig, mooi en Ten slotte de wensen die op uiteinde eindigen. Veel
vrolijk tot de categorie sociale wensen die benadrukken mensen vinden ‘een prettig uiteinde’ alleen maar raar.
Anderen hebben een sterke associatie met het levens-
einde, vooral bij ‘een zalig uiteinde’. En dan zijn er dus
“Bij goede en beste ligt er ook nog die bij de wens onweerstaanbaar moeten den-
ken aan het menselijk achterwerk.
gevoelsmatig druk op om Door de formulering van hun decemberwens maken

de dagen te laten slagen.” mensen duidelijk hoe zij hun relatie met de gespreks-
partner zien. Wat deze enquête duidelijk maakt, is dat
die gerichtheid op de ander zó zwaar is gaan wegen dat
men uit angst opdringerig over te komen, zijn toevlucht
neemt tot de vaagste standaardformules. Het is overi-
dat de feesten er zijn om een genoeglijke tijd met fami- gens maar de vraag of dat veel uitmaakt. Nogal wat ge-
lie en vrienden door te brengen. Waarom is fijn favoriet? enquêteerden geven geen voorkeurs- of afkeergroet op.
Het is positief, zonder op te leggen in welk opzicht dat Een van hen legt uit waarom. De formulering “maakt
zo is. Of, zoals iemand het in een formule uitdrukt: niet zo veel uit, als het maar wel gemeend is”. 
“Fijn = positief plus invulbaar voor de persoon zelf. Fijn
kan zijn: ‘gezellig’ met geliefde/familie/vrienden/kat/ De Onze Taal-enquête naar decemberwensen werd in de
hond/hamster, ‘goed’ bij een zieke, ‘zalig’ in de kerk, eerste week van september via de sociale media uitgezet
‘vrolijk’ met toeters en bellen en ‘heerlijk’ met een en door 922 mensen ingevuld. De invullers waren gemid-
bord soep of vijfgangendiner.” Fijn is ook niet zo nor- deld 53 jaar, merendeels vrouw (72%) en in overgrote
matief: “Bij goede/beste ligt er gevoelsmatig druk op om meerderheid onkerkelijk (76%). Aan allen onze wel-
de dagen te laten slagen.” gemeende dank.
Waarschijnlijk is er ook een minder fijnzinnige reden
voor de populariteit van fijn. Het ligt ons toch al in de
mond bestorven door ‘Fijne dag!’, dé cliché-afscheids-
groet van dit decennium.

ZALIG Wat wensen we elkaar?
Hoe zit het met de religieuze wensen: zalig voor
rooms-katholieken en gezegend voor protestanten? In “Stel, u bent op 23 december met iemand in gesprek
onze peiling komen ze maar weinig voor. Er waren ook en u neemt als eerste afscheid. Hoe doet u dat dan
niet veel kerkelijken onder de reageerders, zo bleek uit bij voorkeur?” Deze vraag legden we voor aan de
de antwoorden op de vraag naar kerkelijke gezindte die volgers van onze sociale media. Daaruit kwam deze
we hadden opgenomen in de enquête. Raadselachtig is top-vijf van plezierige gevoelens die men de ander
wél dat het aantal mensen dat een voorkeur heeft voor toewenst naar voren:
dit type wens twee keer zo groot is als de groep die ze
ook zelf gebruikt. 1. fijn (70%)
‘Fijne feestdagen’, de duidelijke favoriet van de 2. prettig (14%)
invullers, is de ideale combinatie van een vage maar 3. goed (6%)
positieve wensinhoud met een vage, maar feestelijke 4. gezellig (2%)
periode, met als bonus de alliteratie. We hebben al ge- 5. zalig/gezegend (2%)
zien dat die vaagheid een bewuste keus is. Het blijkt dat
er vooral gestreefd wordt naar religieuze neutraliteit; En de top-vijf van aanduidingen van de feest-
‘zalige Kerst’ of ‘gezegende Kerst’ wordt als te christe- dagenperiode: ONZE TAAL 2018 — 12
lijk gezien. Sommige reageerders gingen op dit punt
echt los: “Te ranzig en te zeer herinnerend aan verlek- 1. feest (en samenstellingen daarmee) (53%)
kerd kijkende, mollige roomse papen.” Je vraagt je 2. kerst (en samenstellingen daarmee) (29%)
daarbij wel af of voldoende wordt beseft dat mensen 3. dagen (15%)
die zulke religieuze wensen uiten, dat simpelweg doen 4. eindejaar (1%)
omdat ze de ander oprecht het allerbeste wensen wat 5. vakantie (0,5%)
er maar te wensen valt. 13