Page 11 - 12_OnzeTaal_dec2018_HR

Spreken als Foto: Erik Bro / Wikimedia

Sinterklaas

Hoe spreekt de goedheiligman? En hoe
spreekt hij níét? Acht adviezen voor de
lokale plaatsvervangers van de Enige Echte.

JAAP DE JONG

ezer dagen kunnen hulpsinterklazen soms de
slaap niet vatten. Dan liggen ze te piekeren over
D de ongelukken die er kunnen voorvallen tijdens
hun langverwachte bezoek aan Nederlandse en Vlaamse
kinderen. Raakt baard of paard in het ongerede? Herkent
dochterlief in de hulpsint haar vader? Gelukkig weet
NEN-norm 0512 versie 2013 van het Nederlands Norma- 5. Spreek in de derde persoon
lisatie-instituut raad. Waaien mijter en pruik van het Niet ‘Ik ben hier blij en verheugd over’, maar ‘De Sint is
hoofd? “Mocht het kwaad reeds in zijn volledigheid zijn hier blij en verheugd over.’ En kies het kinderperspec-
geschied, beschouw het dan als een wonder van Sint- tief. Zeg niet ‘mevrouw Tahiri’, maar ‘de moeder van
Nicolaas en handel daarnaar door de baard diverse Miryam’.
malen op en af te zetten. Sint-Nicolaas is niet voor niets
een heilige.” 6. Spreek positief en welwillend
Tot in detail worden kleding en gedrag van de Sint Een klein grapje mag, maar iemand afbranden gaat te
beschreven en beregeld: “Een wijde mantel van donker- ver. Een kinderziel is kwetsbaar. Wees niet de buik-
rood fluweel (…) moet te allen tijde getuigen van de spreekpop van ouders of leraren die via de Sint een kind
grote waardigheid van Sint-Nicolaas en mag derhalve een lesje wil leren. De Sint was vroeger een boeman die
nimmer te herleiden zijn tot bijvoorbeeld een gordijn met kettingen rinkelde, stoute kinderen met een roe
als gebruikt bij de toegangsdeur in sommige cafés.” sloeg en zijn zwarte knecht de kinderen in een zak liet
Vervoer? “Het gebruik van pony’s is niet toegestaan.” stoppen om ze mee te nemen naar Spanje. Tegenwoor-
De NEN-norm is echter zeer beknopt als het gaat over dig bevat het Grote Boek van de Sint positieve aanteke-
de taal van de Sint. Hoe spreekt de goedheiligman? En ningen over de kinderen: reden om ze een mooi cadeau-
vooral ook: hoe spreekt hij níét? Een aanvulling in acht tje te geven.
adviezen voor de lokale plaatsvervangers van de Enige
Echte. 7. Bezig een beheerste lichaamstaal
Rustige en duidelijke gebaren: een bedaard uitgestoken
1. Spreek standaardtaal hand, koninklijk zwaaien, niet met een sprong uit het
Zonder enige inleiding of overgang dialect spreken doet zadel. Laat ook het boven op een tafel gaan staan rustig
af aan de waardigheid van de Sint. ‘Kèk liefe kindaruh, aan de paniekpiet over. Pas op: bukken bij binnenkomst
un lekkah stukkie bogsplaat’ wekt ook bij Haagse bin- van een klas (mijteralarm!).
nenstadskinderen vervreemding. Voor Pieten is het geen
enkel probleem om dialect te spreken. 8. Spreek niet te behoudend
De Sint kan zich verwonderen over bezigheden van
2. Spreek deftig kinderen (‘Zelf is de Sint niet zo goed met Instapgram
Spreek zoals past bij de status van een bisschop. Zeg eeh … Insta, meen ik en met dat zwijpen en vegen op je
eerder ‘Een levende piramide van maar liefst zes leer- scherm – ‘swajpen’, zeg je, Piet? Nu ja, swajpen dus’).
lingen – wat een prachtige verrassing!’ dan ‘Dat is vette Maar hij keurt het niet af. En hij begrijpt dat kinderen
shit – krijg nou tandjes!’ Niet te geëmotioneerd, niet te erg van chocolade houden, vooral als die slaafvrij en
grappig, nooit in paniek. ‘ver treed’ (fair trade?) wordt gemaakt.
Sint-Nicolaas hoeft overigens niet op rijm te spreken.
3. Spreek laag en welluidend Dat doet hij alleen in zijn gedichten, waar het dan eigen-
Projecteer een sonore, ronde klank waarnaar het fijn lijk wel weer vereist is. Rijmloze gedichten en cadeautjes
luisteren is. Voor inspiratie kunt u luisteren naar Bram zonder gedicht zijn echt een gruwel.
van der Vlugt of Jan Decleir, die als gelouterde acteurs
heel goed zijn in het imiteren van de stem van de Sint. En wat als Sint onverhoopt toch van het paard is neer-
Een hoge piepstem of nasaal spreken roept vervelende gestort? NEN 0512 weet raad: “Indien het een bruin ONZE TAAL 2018 — 12
vragen op. paard betreft: dit is niet het eigen paard van Sint-Nico-
laas en derhalve niet gewend aan zijn rijstijl.” Indien
4. Spreek langzaam en luid Sint-Nicolaas ter plekke aan zijn val van het paard lijkt
De angstige spanning vanwege cadeautjesverwachting te zijn overleden: “Sint-Nicolaas is een heilige en on-
en toegeworpen snoepgoed en pepernoten maakt zelfs sterfelijk. Volgend jaar zal hij er weer zijn.” En hij zal
de zoetste klas en zaal onrustig. Een langzame, duide- weer waardig, welluidend en welwillend spreken. En
lijke stem kan weer voor stille aandacht zorgen. hoogstwaarschijnlijk in Standaardnederlands.  11