Page 14 - OnzeTaal_april2020_HR

TAALLOKET TAALADVIESDIENST

VRAAG VAN DE MAAND

DE JAREN 2020?

De jaren twintig van de eenentwintigste
eeuw zijn begonnen. Stel dat je een tekst
wilt schrijven over de jaren twintig van
de vórige eeuw, hoe noem je die dan?
Het is zo’n handige korte formulering: de
jaren twintig. Daarmee duid je het geheel van
jaartallen aan die op twintig eindigen. Alleen
is zonder verdere context niet altijd duidelijk Illustratie: Matthijs Sluiter
over welke eeuw het gaat: de periode 1920-
1929 of de periode 2020-2029? Of mis-
schien zelfs nog een andere eeuw?
De volledigste manier om dat te verdui-
delijken is het toevoegen van de bedoelde
eeuw: de jaren twintig van de twintigste/eenentwintig-
ste eeuw – of een formulering met vorige eeuw of
juist deze eeuw: de jaren twintig van de vorige eeuw /
van deze eeuw. Wel is dat wat omslachtig, en in een NIEUW OP ONZETAAL.NL
tekst waarin meerdere malen zo’n decennium
wordt genoemd, kan dat storend zijn bij het lezen.
Ook zijn de vorige eeuw en deze eeuw niet altijd een- STAGELOPEN / STAGE LOPEN
duidig, met name als de tekst in een andere eeuw De juiste spelling is stage lopen, met een spatie. Dat geldt
gelezen wordt dan waarin hij is geschreven. Zo zijn ook voor de vervoegde vormen: ‘Hoe heet dat bedrijf waar zij
er ook anno 2020 nog steeds mensen die de vorige stage loopt?’, ‘Heb jij al ergens stage gelopen?’
eeuw associëren met de negentiende eeuw. Stage lopen is weliswaar een vaste combinatie met een
Een andere, wat recenter in gebruik gekomen eigen betekenis, en zulke combinaties kunnen na verloop van
mogelijkheid is een constructie met de jaren en het tijd hun spatie verliezen – denk aan hardlopen, kroeglopen en
beginjaartal van het decennium: de jaren 1880, de landlopen. Maar geen enkel naslagwerk vermeldt stagelopen
jaren 1970, de jaren 2020. Die notatie heeft in ge- als één woord. Het is overigens best mogelijk dat het dat op
schreven taal het voordeel dat je meteen ziet om termijn wel wordt.
welke periode het gaat: een jaartal als 1880 of 1970 Meer uitleg: www.onzetaal.nl/stagelopen.
is in één oogopslag te herkennen, en de notatie als
ZATERDAGS / ’S ZATERDAGS
De jaren 1920 (of 2020) is Maandags of ’s maandags, dinsdags of ’s dinsdags, zaterdags of

een duidelijke en prettig ’s zaterdags ... Het toevoegen van ’s is niet bij alle weekdagen
even gebruikelijk. Met name bij dinsdags, donderdags en
korte notatiewijze. vrijdags wordt ’s meestal niet gebruikt (omdat dat lastig uit
te spreken is), bij maandags en woensdags juist wel, en bij
zaterdags en zondags varieert het – zowel in gesproken als
in geschreven taal.
geheel is daardoor makkelijker te doorzien dan de Meer uitleg: www.onzetaal.nl/zaterdags.
omschrijving met van de …e eeuw. Vooral in een
tekst waarin meerdere decennia genoemd worden,
is dit handig. Ten eerste is het beduidend korter, HERKOMST EROP OF ERONDER
ten tweede hoef je als lezer op deze manier minder In de uitdrukking ‘Het is erop of eronder’ hebben erop en
‘stappen’ in je hoofd te maken om te doorzien wel- eronder geen betrekking op iets concreets, zoals een stoel
ONZE TAAL 2020 — 4 prettig korte notatiewijze. U kunt die gerust ge- of iemand erbovenop helpen. Eronder komt ook voor in oude
ke periodes er met elkaar vergeleken worden.
of een brug. Erop verwijst naar een positieve situatie in het
Kortom: de jaren 1920/2020 is een duidelijke en
algemeen, net als erbovenop in bijvoorbeeld erbovenop komen
uitdrukkingen die met ongeluk, verlies of vernedering te
bruiken als u de jaren twintig van de twintigste/een-
entwintigste eeuw te lang vindt. Ook in gesproken
maken hebben, zoals eronder zitten, eronder moeten en iemand
eronder werken.
taal is deze variant bruikbaar: de jaren 1920 klinkt
als ‘de jaren negentien-twintig’. U moet bij de jaren
‘Het is erop of eronder’ drukt uit: óf het komt (toch nog)
2020 nog wel even bedenken of u liever ‘de jaren
verliezen, slagen of zakken, succes hebben of falen, lukken
tweeduizend twintig’ zegt of ‘de jaren twin- goed, óf het gaat helemaal fout. Dat kan slaan op winnen of
tig-twintig’. Maar dat is weer een heel andere of mislukken en zelfs overleven of sterven.
14 kwestie. Meer uitleg: www.onzetaal.nl/eropoferonder.