Page 19 - OnzeTaal_april2020_HR

TAALTOESTANDEN MARC VAN OOSTENDORP

De achtergronden bij het taalnieuws. Foto: Wikimedia / ZanderZ

Gaat het Fries verloren voor de wetenschap?

aat het nu wel of niet goed met het wetenschap- Velde in Utrecht en Arjen Versloot in Amsterdam – een
pelijk onderzoek naar het Fries? Daarover bui- brandbrief aan minister van Onderwijs Van Engelsho-
G telden de laatste tijd tegenstrijdige berichten ven. Die brandbrief was een reactie op een advies van –
over elkaar heen. Eind november vorig jaar verscheen in alweer – de KNAW over de zorgelijke staat van de oplei-
de kranten de alarmerende tijding dat de Fryske Aka- ding Nederlands aan de universiteiten. De analyse van
demy – gevestigd in het statige Coulonhuis in het hart de KNAW moest volgens Jensma en de zijnen ook gelden
van Leeuwarden – met opheffing zou worden bedreigd. voor het Fries, net als de voorgestelde oplossing: de
Door financieel wanbeleid zou het instituut op de rand overheid moest in ieder geval garanderen dat er één vol-
van de afgrond verkeren. Bovendien trok de Koninklijke ledige universitaire opleiding Fries zou blijven bestaan
Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) in Nederland.
zich terug uit de Akademy, en dat zou slecht zijn voor
de wetenschappelijke status. Volgens de critici werd de HOESTEN
Fryske Akademy zo tot een ‘provinciale oudheidkamer’ Dat er vier hoogleraren Fries in Nederland zijn, is na-
– iets wat ze duidelijk niet als een aanbeveling zagen. tuurlijk op zich goed nieuws. Daar moet dan wel bij wor-
Eind december leek de Fryske Akademy in ieder geval den aangetekend dat Bremmer feitelijk met emeritaat is
voorlopig gered. De Provinciale Staten van Fryslân wa- en dat Van de Velde en Versloot allebei geacht worden
ren na veel en langdurig vergaderen bereid de komende
jaren nog te investeren, en de Akademy mocht gebruik-
maken van sommige voorzieningen van de KNAW. Wel Dat er vier hoogleraren Fries
stelden de Staten als voorwaarde dat de Akademy zicht-
baarder moest zijn voor de gemiddelde Fries én meer in Nederland zijn, is natuurlijk
moest samenwerken met bijvoorbeeld de opleiding Fries
van de Rijksuniversiteit Groningen. In de loop van de op zich goed nieuws.
winter bleek dat er toch ook bezuinigd moest worden –
bijvoorbeeld op het tijdschrift van de Akademy, It
Beaken. In Groningen wordt overigens nog wel steeds ook nog heel andere dingen te doen. Van de Velde hield
een blad uitgegeven, Us Wurk. Dat is daarmee het laatste begin maart zijn oratie in Utrecht – in het Nederlands,
wetenschappelijke tijdschrift in het Fries. omdat die taal hem, als Vlaming, “toch altijd nog beter
afgaat”.
ZORGELIJKE STAAT Alles bij elkaar is de situatie nog altijd beter dan pak-
Ondertussen was er echter ook in Groningen verwarring weg zestig jaar geleden, toen er nauwelijks onderzoek
ontstaan over de vraag of de huidige hoogleraar Fries ter werd gedaan naar het Fries. Maar de toestand is een stuk
plaatse, Goffe Jensma, na zijn pensioen wel zou worden slechter dan een jaar of twintig of zelfs tien jaar geleden.
opgevolgd. Er circuleerde namelijk een personeelsadver- Het Fries is in de wetenschap nog niet helemaal ten dode
tentie voor iemand die uiteindelijk zou moeten uitgroei- opgeschreven – maar het begint wel naar te hoesten. 
en tot een hoogleraar “min-
derheidstalen met bijzondere
belangstelling voor het noor-
den van Nederland” – en dat
is natuurlijk veel ruimer dan
alleen Fries. Begin februari
van dit jaar kwamen hierover
sussende woorden van de
universiteit: het was wel de-
gelijk de bedoeling dat naast
die algemene aandacht voor
minderheidstalen er ook spe-
ciale professorale aandacht
bleef voor het Fries.
Ook begin van dit jaar
stuurde Jensma samen met ONZE TAAL 2020 — 4
de drie andere hoogleraren
die in Nederland het Fries
nog op de een of andere ma-
nier in hun leeropdracht
hebben staan – Rolf Brem-
mer in Leiden, Hans Van de
Het Coulonhuis in Leeuwarden, zetel van de Fryske Akademy. 19