17 november 2009

Het is de grote frustratie van de Finnen: dat iedereen maar denkt dat Nokia een Japans bedrijf is. Terwijl het toch echt in 1865 opgericht is in Zuidwest-Finland, in het stadje Nokia.

Het begon allemaal met een papiermolen in Nokia, bij de rivier de Nokianvirta. Rond 1900 richtte het bedrijf zich op de productie van rubber - de Nokia-kaplaarzen zijn nog altijd hip - en in de jaren zestig produceerde het de eerste draadloze telefoons.

Het komt vaker voor dat een aardrijkskundige naam een merknaam wordt. Zo is het elektronicamerk Fuji genoemd naar de Japanse berg, heeft het softwarebedrijf Adobe zijn naam ontleend aan een kreek in Californië, en komt het fietsmerk Raleigh van de straatnaam Raleigh Street in Nottingham.

Rioja met cheddar

En soms worden aardrijkskundige namen gewone woorden - geoniemen noem je dat. Neem bijvoorbeeld wijnen: bordeaux, champagne en rioja zijn genoemd naar de streek waar ze vandaan komen. Hetzelfde geldt voor allerlei kazen. In Camembert maken ze camembert en cheddar komt uit Cheddar.

Maar niet altijd is een geoniem duidelijk te herkennen. Zo is pêche melba - een toetje met ijs en perzik - genoemd naar de Australische zangeres Dame Melba (1861-1931), die zichzelf naar haar geboortestad Melbourne had genoemd. En laat pêche nu ook een geoniem zijn: dit Franse woord voor 'perzik' komt van Perzië. Net als perzik zelf trouwens.

Kanaries van de hondeneilanden

Je zou bijna gaan denken dat geoniemen altijd naar iets eet- of drinkbaars verwijzen. Krent komt van de Griekse stad Korinthe, de walnoot was oorspronkelijk een Waalse noot en sinaasappels zijn appels uit China. En hamburgers werden natuurlijk voor het eerst gebakken door Duitse immigranten in de VS.

Toch zijn er ook geoniemen die niets met drank en voedsel te maken hebben. Diernamen bijvoorbeeld: labrador verwijst naar een streek in Canada en kanaries komen van de Canarische Eilanden. Grappig hieraan is weer dat Canarisch van het Latijnse woord voor 'hond' komt (canis).

Jeans uit Genua

En zo kunnen we nog wel even doorgaan. De Italiaanse stad Genua staat al eeuwen bekend om zijn textielindustrie. Genua werd door de Fransen Gênes genoemd, en de Engelsen maakten daar Jene van, wat tot de stofnaam jeans leidde. Indigo, de kleurstof waardoor jeans blauw wordt, komt weer van Indië.

En om het helemaal af te maken: denim komt van serge de Nîmes - 'stof uit Nîmes'.

Uit Zweden

Nog een stofnaam: suède. Dat is een verkorting van peau de suède, oftewel 'huid uit Zweden'. En over Zweden gesproken: Ikea gebruikt ook graag plaatsnamen. Je kunt slapen in een Trondheim, een Lillesand of een Melbu - allemaal Noorse steden. En op de vloer liggen Andrup, Helsingör en Nysted, wat Deense plaatsnamen zijn.

Dus als u uw Nokia kwijt bent: hij ligt misschien wel onder de Helsingör, naast de Fuji of in de Trondheim. En anders zit hij misschien nog in uw jeans of is de labrador erop aan het kauwen (omdat hij denkt dat het een kanarie is).


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal