Veel bedrijven prijzen tegenwoordig hun 'kwalitatieve producten' aan. Die vorm is toch niet juist?

 

Inderdaad, kwalitatieve producten is een vreemde combinatie. Kwalitatief betekent 'de kwaliteit betreffend'. Kwalitatieve producten zijn dus letterlijk 'producten die de kwaliteit betreffen', en daaraan is geen zinnige betekenis toe te kennen. Wel correct is iets als kwalitatief hoogwaardige producten of kwalitatief goede producten.

Kwalitatief kan als bijvoeglijk naamwoord optreden. Voorbeelden van het bijvoeglijk gebruik zijn een kwalitatief verschil en kwalitatieve analyse. Dit kwalitatief wordt veelal gebruikt om het contrast met kwantitatief ('volgens de hoeveelheid of grootte') aan te geven.

Kwalitatief kan ook als bijwoord bij een bijvoeglijk naamwoord fungeren. We kunnen bijvoorbeeld spreken van kwalitatief inferieur werk, waarin kwalitatief het erop volgende bijvoeglijk naamwoord nader bepaalt. Kwalitatief inferieur werk is dus 'werk dat de kwaliteit betreffend inferieur is' oftewel 'werk van inferieure kwaliteit'. Op dezelfde manier kunnen 'producten van hoogwaardige (of: goede) kwaliteit' kwalitatief hoogwaardige (of: goede) producten genoemd worden, en dat is dan ook het juiste alternatief voor kwalitatieve producten.

Waarom zijn sommige taalgebruikers dan geneigd hoogwaardige (of: goede) weg te laten en kwalitatief als bijvoeglijk naamwoord te gebruiken? Omdat voor hun gevoel het 'hoogwaardige aspect' al in kwalitatief besloten ligt. En dat is goed voorstelbaar, als we een vergelijking maken met het zelfstandig naamwoord kwaliteit. Kwaliteit heeft, net als kwalitatief, in principe een neutrale betekenis: een product kan van goede, maar ook van slechte kwaliteit zijn. Toch heeft kwaliteit voor de meeste mensen een positieve bijklank; slogans als 'Wij staan voor kwaliteit' en 'Kwaliteit is ons streven' illustreren dat. Ook in samenstellingen als kwaliteitsproduct en kwaliteitsprogramma krijgt kwaliteit(s) automatisch de betekenis 'van hoogwaardige/goede kwaliteit'. Diezelfde positieve betekenis voelen sommigen blijkbaar ook bij kwalitatief, dat steeds vaker als synoniem van goed wordt gebruikt. Voorlopig is het echter alleen juist om te spreken van kwalitatief hoogwaardige producten of kwalitatief goede producten.