Wat is juist: een heldere uitleg of een duidelijke uitleg?

 

Het is allebei juist. Helder en duidelijk zijn synoniemen. Dat blijkt niet alleen uit alle recente woordenboeken, maar ook uit de eerste druk van Van Dale uit 1864, waarin het voorbeeld “die zaak is mij niet helder, niet duidelijk” staat.

Het Woordenboek der Nederlandsche Taal vermeldt bij helder (in de betekenis 'niet troebel, doorzichtig'): “Bij vergelijking. Begrijpelijk, enz., Eene heldere bewijsvoering, uiteenzetting (enz.). De toedracht dier zaak is nog niet volkomen helder.”

Toch vinden sommige mensen het gebruik van helder als synoniem van duidelijk irritant; in 1993 werd er voor het eerst over geklaagd in Onze Taal. Misschien komt dat doordat politici en bestuurders het zo vaak in de mond lijken te nemen. Het lijkt daardoor bestuurdersjargon, en dat wekt nu eenmaal niet zulke positieve associaties. Bovendien wordt helder door bestuurders vaak gebruikt in contexten die juist niet voor iedereen even 'doorzichtig' zijn.

Op zichzelf is er geen bezwaar tegen het gebruik van helder als synoniem van duidelijk. Dat geldt ook voor de vergrotende en overtreffende trap: iets nog helderder maken en het helderste betoog. Toch kan het – om ergernis bij sommige lezers te voorkomen – verstandig zijn helder niet te vaak te gebruiken.