Juryrapport Taalboekenprijs 2026

De prijs wordt dit jaar voor de achtste keer uitgereikt. De shortlist voor de prijs was dit jaar:

• Vertalen wat er niet staat van Robbert-Jan Henkes. Moeten we bang zijn voor AI? Heb je eigenlijk wel wat aan persklaarmakers? Waarom verbeteren vertalers Dostojevski? Literair vertaler Robbert-Jan Henkes onderzoekt de uitvoerende kunst van het vertalen. (De Arbeiderspers, info).
• Het verdriet van de talen. Metamorfoses van taal en talenstudies van Fred Weerman. In dit boek brengt Fred Weerman de ontwikkeling van taal en taalonderwijs en -onderzoek van de afgelopen vijftig jaar in verband met ons beperkte vermogen om te gaan met verandering (Amsterdam University Press, info.)
• Onleesbare wereld. Het dubbelleven van laaggeletterden van Rineke van Houten. Een op de vijf mensen in Nederland heeft moeite met lezen, schrijven of rekenen. En de helft heeft Nederlands als moedertaal. Hoe red je je als de digitale wereld buiten je bereik ligt en je bijsluiters niet begrijpt? (Uitgeverij Balans, info.)
• Het ontstaan van taal. Over de evolutie van de mens van Madeleine Beekman. Niet de jacht, de strijd of het bouwen van werktuigen leidde ertoe dat de vroege mens taal ontwikkelde, maar de gezamenlijke zorg voor onze kinderen, stelt evolutiebioloog Madeleine Beekman. (Uitgeverij Nieuwezijds, info.)
• Superbrabants. Over jongerentaal van Kristel Doreleijers. De tijd dat ieder dorp in Noord-Brabant z’n eigen dialect had, is definitief voorbij, maar dat betekent niet dat het Brabants ten dode is opgeschreven. Integendeel: taal is belangrijk voor het vormen en uitdragen van je identiteit, stelt Kristel Doreleijers. (Ambo Anthos, info).

Maar er kan er maar één de winnaar zijn. Over Superbrabants van Kristel Doreleijers schreef de jury:

Ook dit jaar haalden vijf bijzondere boeken de shortlist van de Taalboekenprijs. Hoewel ze vanzelfsprekend allemaal over taal gaan, hadden de boeken qua onderwerp bijna niet verder uit elkaar kunnen liggen. Van het ontstaan van taal tot de kunst van het vertalen, van ontwikkelingen in het taalonderwijs tot laaggeletterdheid, en zelfs tot het Brabants. Haast niet met elkaar te vergelijken, maar stuk voor stuk origineel en bijzonder goed leesbaar. Door de hoge kwaliteit van de shortlist was de keuze voor de jury lastig, maar er kan er maar één de winnaar zijn.

De jury is erg blij om te kunnen delen dat de winnaar van de Taalboekenprijs niet alleen een aantrekkelijk boek heeft geschreven, maar ook een bredere invulling geeft aan het begrip ‘dialect’, waarin oude en nieuwe perspectieven op dialect met elkaar in dialoog gaan. We hebben het uiteraard over Superbrabants van Kristel Doreleijers, in 2026 verschenen bij Ambo|Anthos.

Als je denkt aan het Brabants, denk je aan gezelligheid en carnaval. Ook als je niet uit Brabant komt, ken je het dialect. Toch dreigt het te verdwijnen. Steeds minder Brabantse jongeren groeien op met dialect – maar ze willen wel Brabants klinken. Hun overdreven hyperdialect wekt de ergernis van oudere dialectsprekers, maar de jongeren zelf zijn er erg trots op. Het is hun manier om te laten horen waar ze vandaan komen en waar ze zich thuis voelen. In Superbrabants laat Kristel Doreleijers zien hoe belangrijk taal is voor het vormen én uiten van je identiteit. Dat doet ze aan de hand van alledaagse en humoristische voorbeelden. Het is een verslaglegging van recent taalkundig onderzoek naar jongerentaal, gedegen en fris gepresenteerd, en vooral ‘keileuk’ om te lezen.

Hoewel dit boek gaat over het Brabants, vormt het een goede blauwdruk voor andere streektalen, dialecten en jongerentaal. Naast inzichten over taal laat Superbrabants zien hoe integratie werkt en dus hoe taal en identiteit met elkaar verweven zijn. Het is een boek over een specifiek onderwerp, dat toch een breed publiek zal weten te bereiken – en aan dat brede publiek zal laten zien wat de Taalboekenprijs probeert uit te dragen: dat taal een springlevend en eindeloos boeiend onderwerp is. 

De jury:

Ton den Boon

Peter Debrabandere

Mathilde Jansen

Vibeke Roeper

Geertje Slangen

Den Haag, 10 oktober 2026