Het thema van de Boekenweek 2026 is ‘mijn generatie’. Daarom vroeg de CPNB aan Onze Taal: kunnen jullie ons typische jongerenwoorden aanleveren, die werden of worden gebruikt door de verschillende generaties van de afgelopen 100 jaar?
In een enquête vroegen we ca. 2000 deelnemers welke woorden zij in hun jeugd gebruikten (of gebruiken) om te laten zien dat ze iets mooi, fijn of leuk vonden. Van die inventarisatie hebben we veel mooie dingen kunnen maken. Zo vind je hier een artikel dat Kristel Doreleijers schreef over de inventarisatie, een column van de Boekenweekauteur, de Jaarwoordengenerator, taalvragen die verschillende generaties stelden, een mooi Boekenweekevenement, en nog veel meer. Scroll snel verder!
In de nieuwste Onze Taal: Elke generatie een eigen taal. Boekenweekthema uitgediept door Kristel Doreleijers
Het Boekenweekthema is dit jaar ‘mijn generatie’. Zou het niet aardig zijn als Onze Taal per generatie de modewoorden zou vaststellen, vroegen de boekpromotors van CPNB ons. We gingen aan de slag, met hulp van de lezers van Onze Taal. De modewoorden inspireerden ons ook om verder te kijken. Welke taal kleurde de generaties nog meer? En wat vinden de Boekenweekauteurs eigenlijk zelf van al die generationele taal?
Stel je voor dat je een tijdmachine had waarmee je het schoolplein of de studentenvereniging uit je jongere jaren nog eens kon bezoeken. Zou je het taalgebruik van toen herkennen? Weet je nog welke woorden je moet gebruiken om er helemaal bij te horen? En hoe leuk zou het zijn als je nog verder terug kon gaan in de tijd om te horen hoe de taal van je ouders klonk, en die van hún ouders?
Bestel het hier voor € 2,50 (in plaats van € 8,75).
De column van Boekenweekauteur Hendrik Groen (Peter de Smet) in Onze Taal
Portret: Frank Ruiter
Hippopotomonstrosesquippedaliofobie
Wikipedia geeft meer dan vijftig fobieën, waaronder mijn favoriet hippopotomonstrosesquippedaliofobie. Dat is angst voor lange woorden.
Andere opmerkelijke angsten: alektorofobie (voor kippen), trypofobie (voor objecten met gaatjes), coulrofobie (voor clowns), lepidopterofobie (voor vlinders), paraskevidekatriafobie (voor vrijdag de dertiende), paruresis (voor plassen in het openbaar). Een eigentijdse angst, nog niet officieel erkend door de psychiatrie, waar veel mensen onder lijden, is nomofobie: de angst om niet permanent bereikbaar te zijn per mobiele telefoon.
Maar waar gaat dit verhaal eigenlijk heen?
Naar mijn eigen fobie: angst voor nieuwe hippe woorden. Er zitten heel handige woorden tussen, hoor, zoals slay, sick, vet, chill, tuff, cool, sigma, clock it of lit.
Maar ik durf ze niet te gebruiken. Het luistert te nauw. Als je bij een gen-Z’er vet zegt waar het eigenlijk slay moet zijn, of tegen een gen-alfaër langs je neus weg iets sick vindt terwijl het overduidelijk tuff is, dan klap ik helemaal dicht door die meewarige, nee neerbuigende, nee, dodelijke blik die ik krijg toegeworpen: deze oude man is zó níét chill of sigma of cool. Durf ik minstens een week lang geen woord meer te zeggen tegen iedereen jonger dan veertig.
Ik heb alle fobieën bekeken, maar de mijne staat er niet bij. Ik heb een niet-bestaande fobie. Of een fobie die geen naam mag hebben.
Dus hierbij een oproep: graag een mooie naam voor angst voor nieuwe hippe woorden. Liefst iets met Latijn of Grieks. Het kan niet anders dan dat psychiaters hem onmiddellijk officieel zullen erkennen.
Hendrik Groen, pseudoniem van Peter de Smet, is de schrijver van het Boekenweekgeschenk Piaggio.
Benieuwd naar het Boekenweekgeschenk? Ga naar je favoriete boekhandel en ontvang het cadeau bij besteding vanaf € 17,50 aan boeken.
Sluit nu een jaarlidmaatschap af voor € 49,50 en ontvang gratis het boek 'Woord voor woord. De verleden tijd van taal' van Yoïn van Spijk (t.w.v. € 27,50).
Elke generatie heeft haar eigen woorden en eigen taalgebruik, maar óók heeft elke generatie zo haar eigen taalvragen en taalergernissen. Wat waren de kwesties die onze ouders, grootouders en overgrootouders bezighielden, en hoe zit dat met onze kinderen en kleinkinderen?
Op 22 maart organiseren wij een Boekenweekevenement bij het Huis van het Boek in Den Haag. Kom ook!
Op 22 maart organiseren we in samenwerking met het Huis van het Boek een Boekenweekevenement. De taalkundigen Yoïn van Spijk en Kristel Doreleijers zijn te gast en vertellen over respectievelijk het boek Woord voor woord en het generatietaalartikel in Onze Taal. Wees welkom!
Ben je docent en wil je ook in de klas aan de slag met generatietaal? Download onze speciale les voor de onderbouw en voor de bovenbouw.
_-_28de80_-_e6f051ad5a35e141b644ce290ee7d65a289f45da.png)
