'Kom dashen voor scotoe komt.' Binnenkort kijken Rotterdamse politieagenten elkaar niet meer verbaasd aan als ze hangjongeren dit horen zeggen. Ze zijn dan juist extra alert, want ze weten dat dashen staat voor 'wegwezen' en dat scotoe verwijst naar hen en hun collega's. Dat hebben ze namelijk geleerd op de cursus straatcultuur waarmee het korps Rotterdam Rijnmond onlangs is begonnen.

Kees van der Zwan | 15 juli 2008

Rotterdam telt 23 straatbendes en 65 hinderlijke jongerengroepen. De laatste zijn berucht om hun vandalisme, de eerste om het echte criminele werk, zoals roofovervallen. Wat de groepen met elkaar gemeen hebben - en trouwens ook met veel van hun minder hinderlijke leeftijdgenoten - is hun taal: straattaal, een mengsel dat even multicultureel is als ze zelf zijn. Er zit wat Turks in (gardasj, 'vriend'), wat Marokkaans (tezz, 'shit'), Surinaams (boeng, 'goed'), Engels (player, 'jongen met meerdere vriendinnen') en ook Nederlands (boren, 'neuken').

Boks

De gedachte van de politie is simpel: wie zijn vijand wil verslaan, moet hem leren kennen. Nog beter: moet voorkomen dat het zijn vijand wordt. In beide gevallen is de taal van groot belang. Buurtagent Martijn de Wilde uit Ridderkerk in het AD: “Om te begrijpen wat er leeft, moet je de straattaal kennen. Als je niet weet hoe die werkt, heb je direct een achterstand.”

Daar is geen speld tussen te krijgen. Maar toch. Diezelfde Martijn de Wilde: “Ik geef geen boks [een manier om elkaar te begroeten]. Dat past niet bij mij. Doe ik het wel, dan raak ik mijn geloofwaardigheid kwijt. De jongens vinden me dan niet authentiek.”

De agent slaat de spijker op zijn kop. En wat voor zo'n 'boks' geldt, geldt eigenlijk ook voor straattaalwoorden. De hangjongeren zien hem aankomen, de agent die besluit even lekker mee te doen door ze te benaderen met bijvoorbeeld ey fawaka ('hallo, hoe gaat het'). Twee dingen zijn in zo'n geval volstrekt duidelijk. Ten eerste: die agent wordt door zijn doelgroep nooit meer serieus genomen. Ten tweede: de woorden ey fawaka zullen op straat niet meer te horen zijn - althans niet uit de mond van jongeren.

Geheimtaal

Zo zal het ook gaan als de agenten de zojuist geleerde straattaalwoorden vóór zich houden. Als de jongeren merken dat de 'scotoe' ze kent, hebben ze hun nut eigenlijk al verloren. Want straattaal is niet alleen een manier om een groepsgevoel te benadrukken, het is ook geheimtaal. En als de code is gekraakt, moet er iets nieuws komen.

Dat gebeurt dan ook heel geregeld. Er is maar weinig wat zich zo snel vernieuwt als straattaal, en het luistert allemaal heel nauw. Wie nu denkt de juiste jongerensnaar te raken door zijn taal te doorspekken met cool of boeiuh, zit er aardig naast. Tegenwoordig moet je meer denken in de richting van sick en faya, en wie weet kunnen ook die al niet meer.

Binnenkort gebruiken Rotterdamse hangjongeren dus een heel andere waarschuwing dan 'Kom dashen voor scotoe komt' - en de politieagenten zullen elkaar verbaasd aankijken.


Meer Nu.nl-columns van Onze Taal